Lewis & Short

No entries found. Showing closest matches:

fānātĭcē, adv., enthusiastically, franticly, v. fanaticus fin.

fānātĭcus, a, um, adj. [1. fanum].

  1. I. Pertaining to a temple: PECVNIA, Inscr. Veron. ap. Bull. Dell’ Inst. 1836, p. 141; cf. Borghesi, ib.
  2. II. Inspired by a divinity, enthusiastic.
    1. A. Lit.: ut fanaticus, oestro Percussus, Bellona, tuo, Juv. 4, 123; so cf the priests of Bellona, Inscr. Orell. 2316 sq.: jam subeuntibus armatis muros fanatici Gallioccurrunt, Liv. 37, 9, 9; of the priests of Cybele, Juv. 2, 112; Prud. στεφ. 10, 1061, cf. also: Galli vaticinantes fanatico carmine, Liv. 38, 18, 9: si servus inter fanaticos non semper caput jactaret, etc. (shortly after: circa fana bacchatus), Dig. 21, 1, 1, § 9: fanatica dicitur arbor fulmine icta, Paul. ex Fest. p. 92, 19 Müll.
    2. B. Transf., frantic, furious, mad: isti philosophi superstitiosi et paene fanatici, Cic. Div. 2, 57, 118: cursus, Liv. 4, 33, 2: jactatio corporis, id. 39, 13, 12: error, Hor. A. P. 454: furor, Flor. 3, 19, 4 et saep.: jactare id (caput) et comas excutientem rotare, fanaticum est, Quint. 11, 3, 71.
      * Adv.: fānātĭce, franticly, madly: absonis ululatibus constrepentes fanatice pervolant, App. M. 8, p. 214, 14.

fandus, gerund.; v. for.

for, fātus, 1, v. defect. (the forms in use are fatur, fantur, fabor, fabitur; part. perf. fatus; perf. fatus sum or eram; imper. fare, poet.; inf. fari; and parag. farier, Verg. A. 11, 242; gerund. fandi, fando; sup. fatu; part. praes. fans, fantis, fantem; for praes. faris, v. Diom. p. 375; fantur, Varr. L. L. 6, 7, § 52; Paul. Diac. p. 88, 11; imperf. subj. farer, August. Conf. 1, 8), n. and a. [Sanscr. bhā-mi, appear; bhās, shine; bhāsh, speak; Gr. φα-, φαίνω, and φημί; Lat. fama, fas, fax, facies, favilla, etc.; cf.: facetus, focus, v. Curt. Gr. Etym. p. 297 sq.; Corss. Ausspr. 1, 420 sqq.], to speak, say (mostly poet.; cf.: quaedam vetera etiam necessario interim sumuntur, ut fari, Quint. 8, 3, 27; syn.: loquor, dico, perhibeo; inquam. aio).

  1. I. In gen.
    1. A. Neutr.: fatur is, qui primum homo significabilem ore mittit vocem. Ab eo ante quam id faciant, pueri dicuntur infantes; cum id faciant, jam fari, Varr. L. L. 6, § 52 Müll.; cf.: filius Croesi, cum jam per aetatem fari posset, infans erat, Gell. 5, 9, 1: non enim eram infans, qui non farer, Aug. Conf. 1, 8: nescios fari pueros, Hor. C. 4, 6, 18: cum primum fari coepisset, Suet. Aug. 94: tum ad eos is deus, qui omnia genuit, fatur: haec vos, etc., Cic. Univ. 11; Val. Fl. 3, 616: Venulus dicto parens ita farier infit, Verg. A. 11, 242: praetor qui tum fatus est, si, etc., Varr. L. L. 6, § 30 Müll.: sic fatus validis ingentem viribus hastam contorsit, Verg. A. 2, 50: meum ingenium fans atque infans tu nondum edidicisti, Plaut. Pers. 2, 1, 7: coram data copia fandi, Verg. A. 1, 520: fandi doctissima Cymodocea, id. ib. 10, 225: quae mollissima fandi Tempora, id. ib. 4, 293: quid fando tua tela manusque Demoror? Stat. Th. 1, 655: his fando si nuntius exstitit oris, Val. Fl. 4, 170.
      Fando, for famā, rumore, report, hearsay: neque fando umquam accepit quisquam, etc., by report, by hearsay, Plaut. Am. 2, 1, 41; cf.: ne fando quidem auditum est, crocodilum aut ibim violatum ab Aegyptio, Cic. N. D. 1, 29, 82; Verg. A. 2, 81; Ov. M. 15, 497, Sil. 10, 484: haud mollia fatu, Verg. A. 12, 25: lapis fatu dignissimus, Sol. 3: famino, dicito, Paul. ex Fest. p. 87, 10 (cf. praefor and fruor init.).
    2. B. Act.
          1. (α) With acc.: (animus) dementit deliraque fatur, Lucr. 3, 464: qui sapere et fari possit, quae sentiat, Hor. Ep. 1, 4, 9: fabitur hoc aliquis, Cic. Poët. ap. Gell. 15, 6, 3: vix ea fatus eram, Verg. A. 2, 323: dehinc talia fatur, id. ib. 1, 256: cui talia fanti, id. ib. 6, 46; cf.: haec fantem, Prop. 3, 7 (4, 6), 65: quis talia fando temperet a lacrimis? Verg. A. 2, 6.
          2. (β) With interrog. clauses: fare age, quid venias, Verg. A. 6, 389; cf.: sed te qui vivum casus, age fare vicissim Attulerint, id. ib. 6, 531: fare, an patriam spes ulla videndi, Val. Fl. 5, 552.
  2. II. In partic.
    1. A. To utter in prophecy, to foretell, predict: Venus quem fata docet fari, divinum pectus habere, Enn. ap. Prob. Verg. E. 6, 31 (Ann. v. 19 ed. Vahl.); cf.: fatis fandis, id. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 80 ib.): fabor enim, quando haec te cura remordet, Longius et volvens fatorum arcana movebo, Verg. A. 1, 261. Cf. also in the foll.
    2. B. To sing in verse, to celebrate: Tarpeium nemus et Tarpeiae turpe sepulcrum Fabor, Prop. 4 (5), 4, 2.
      Note: In pass. signif.: Fasti dies sunt, in quibus jus fatur, Suet. ap. Prisc. p. 793 P.
      Hence, fandus, a, um, P. a., that may be spoken or uttered, right (opp. to nefandus, wrong): omnia fanda, nefanda malo permixta furore, Cat. 64, 406: respersae fando nefandoque sanguine arae, i. e. with blood both of sacrifice and of murder, Liv. 10, 41, 3; cf.: at sperate deos memores fandi atque nefandi, Verg. A. 1, 543: non fanda timemus, Luc. 1, 634: inexpleto non fanda piacula busto, id. 2, 176.

Fanester, tris, e; v. 2. fanum.

fānĭtālis, e, adj. [1. fanum], pertaining to a temple, Inscr. Guarin. Comment. XII. p. 28.

Fannĭus, a,

  1. I. the name of a Roman gens: 1. C. Fannius Strabo, son-in-law of Laelius, introduced as a speaker by Cicero in de Rep. and Lael.; 2. His son of the same name, who was consul A. U.C. 632, Cic. Brut. 26, 99 sq.; id. de Or. 3, 47, 183; 3. C. Fannius, an historian, contemporary with Pliny the younger, Plin. Ep. 5, 5, 1 sq.
  2. II. Derivv.
    1. A. Fannĭus, a, um, adj., of or belonging to Fannius, Fannian: lex, a sumptuary law introduced by the consul C. Fannius, Gell. 2, 24; Macr. S. 2, 13.
    2. B. Fannĭānus, a, um, adj., the same: conturbat me epitome Bruti Fanniana, Cic. Att. 12, 5, 3 Orell. N. cr.: charta, manufactured in the establishment of Q. Rhemnius Fannius, Plin. 13, 12, 24, §§ 75, 78.

* fāno, āre, v. a. [fanum], to dedicate, consecrate: quod sacrificio quodam fanatur, id est ut fani lege sit, Varr. L. L. 6, § 54.

fānŭlum, i, n. dim. [fanum], a small temple, acc. to Paul. ex Fest. p. 103, 7 Müll.

1. fānum, i, n. [fari; cf. Varr. L. L. 6, § 54 Müll.; Paul. ex Fest. p. 88, 1, and 93, 17 Müll.; Cic. Div. 1, 41, 90], a place dedicated to some deity by forms of consecration, a sanctuary, temple (syn.: templum, aedes, delubrum, cella, sacellum, sacrarium): in ea pugna Jovis Statoris aedem votam, ut Romulus ante voverat: sed fa num tantum, id est locus templo effatus, sacratus fuerat, Liv. 10, 37 fin.; Sen. Ben. 7, 7: eamque unam ob causam Xerxes inflammari Atheniensium fana jussisse dicitur, quod deos inclusos parietibus contineri nefas esse duceret, Cic. Rep. 3, 9: pro patriis fanis atque delubris propugnandum, id. Rab. Perd. 10, 30: de aris ac focis, de fanis ac templis, id. Cat. 4, 11, 24: fana templaque expilavit, Suet. Caes. 54: propter fani religionem, Cic. Inv. 2, 1, 1: fanum antiquissimum et sanctissimum, id. Verr. 2, 1, 20, § 54: Dianae Ephesi, Caes. B. C. 3, 33, 1: Junonis, Cic. Verr. 2, 1, 20, § 52: Herculis, Caes. B. C. 2, 18, 1: Hammonis, Lucr. 6, 848: Eumenidum, Cic. N. D. 3, 18, 46; Vulg. Judic. 9, 4 al.

2. Fanum, i, n., a city in Umbria, on the Adriatic Sea, with a celebrated temple of Fortuna, now Fano, Caes. B. C. 1, 11 fin.; called also Fanum Fortunae, Plin. 3, 14, 19, § 113; Tac. H. 3, 50; Inscr. Orell. 83 and 84; and Colonia Fanestris, Vitr. 2, 9, 16; 5, 1, 6; cf. Inscr. Orell. 1535; 3143; 3969.