No entries found. Showing closest matches:
praecĭpĭens, entis, Part. and subst., v. praecipio.
prae-cĭpĭo, cēpi, ceptum, 3, v. a. [capio], to take or seize beforehand, to get or receive in advance (class., esp. in the trop. sense; syn.: anticipo, praeoccupo).
- I. Lit.
- A. In gen., Lucr. 6, 1050: nisi aquam praecepimus ante, id. 6, 804: a publicanis pecuniam insequentis anni mutuam praeceperat, Caes. B. C. 3, 31: aliquantum viae, to get the start somewhat, Liv. 36, 19: longius spatium fugā, id. 22, 41 fin.: iter, id. 3, 46: Piraeeum quinqueremibus, to preoccupy, id. 32, 16, 5: mons a Lusitanis praeceptus, Sall. Fragm. ap. Gell. 10, 26, 3: si lac praeceperit aestus, i. e. have previously dried up, Verg. E. 3, 98.
- B. In partic., in jurid. lang, to receive (esp. an inheritance or bequest) in advance, Plin. Ep. 5, 7, 4: si heres centum praecipere jussus sit, Dig. 30, 122; so ib. 36, 1, 63: quantitatem dotis, ib. 17, 2, 81: dotem, ib. 10, 2, 46: per praeceptionem hoc modo legamus: Lucius Titius hominem Stichum praecipito, Gai. Inst. 2, 216.
- II. Trop.
- A. In gen., to take or obtain in advance, to anticipate: aliquantum ad fugam temporis Syphax et Hasdrubal praeceperunt, gained some advantage in time, Liv. 30, 8 fin.: tempus, id. 1, 7: celeres neu praecipe Parcas, do not hasten in advance of, do not anticipate, Stat. Th. 8, 328; so, veneno fata praecepit, Flor. 3, 9, 4: praecipio gaudia suppliciorum vestrorum, I rejoice in advance, Anton. ap. Cic. Phil. 13, 20, 45; Hirt. B. G. 8, 51; cf. Liv. 45, 1, 1: jam animo victoriam praecipiebant, figured to themselves beforehand, Caes. B. C. 3, 87 fin.; Liv. 10, 26: spe jam praecipit hostem, Verg. A. 11, 491: praecipere cogitatione futura, to conjecture or imagine beforehand, Cic. Off. 1, 23, 81: omnia, Verg. A. 6, 105; cf.: haec usu ventura opinione praeceperat, had already suspected, Caes. B. G. 7, 9: sed alterum mihi est certius, nec praecipiam tamen, Cic. Att. 10, 1, 2.
- B. In partic., to give rules or precepts to any one, to advise, admonish, warn, inform, instruct, teach; to enjoin, direct, bid, order, etc. (syn.: mando, impero, doceo): vilici officia, quae dominus praecepit, Cato, R. R. 142: Philocomasio id praecipiendum est, ut sciat, Plaut. Mil. 2, 2, 92: quoi numquam unam rem me licet semel praecipere, id. As. 2, 4, 15: quae ego tibi praecipio, ea facito, id. Trin. 2, 2, 17: docui, monui, bene praecepi semper quae potui omnia, Ter. Ad. 5, 9, 6: quicquid praecipies, esto brevis, Hor. A. P. 335: de eloquentiā, Cic. de Or. 2, 11, 48: de agriculturā, Plin. 18, 24, 56, § 201: alicui aliquid praecipere, Cic. Mur. 2, 4: glossemata nobis, Asin. Gall. ap. Suet. Gram. 22: numerumque modumque carinis Praecipiant, Verg. A. 11, 329: cantus lugubres, Hor. C. 1, 24, 2: artem nandi, Ov. Tr. 2, 486: humanitatem, Plin. Ep. 1, 10, 2, etc.: mitem animum et mores modicis erroribus aequos Praecipit, enjoins, recommends, Juv. 14, 16.
With inf.: justitia praecipit, parcere omnibus, Cic. Rep. 3, 12, 21; so, paeoniam praecipiunt eruere noctu, Plin. 25, 4, 10, § 29: codicillos aperiri testator praecepit, Dig. 31, 1, 89.
With ut: illud potius praecipiendum fuit, ut, etc., Cic. Lael. 16, 60: recte etiam praecipi potest in amicitiis, ne, etc., id. ib. 20, 75: consulentibus Pythia praecepit, ut, etc., Nep. Milt. 1, 3.
With subj. alone: praecipit atque interdicit, omnes unum peterent Indutiomarum, Caes. B. G. 5, 58: his praecepit, omnes mortales pecuniā aggrediantur, Sall. J. 28, 1.
With acc. and inf.: etiam scelere convictos nonnisi ad opus damnari praeceperat, Suet. Ner. 31: D. Claudius edicto praecepit, decreed, commanded, Dig. 48, 10, 15.
As subst.: praecĭpĭens, entis, m., a teacher, Cic. Rep. 1, 46, 70: jam prope consummata fuerit praecipientis opera, Quint. 2, 6, 6: in numero praecipientium, id. 2, 3, 5.
Hence, praeceptum, i, n. (acc. to II. B.), a maxim, rule, precept; an order, direction, command, bidding; an injunction, etc. (class.): quo praecepto ab iis diligentissime observato, Caes. B. G. 5, 35: sine praecepto ullius suā sponte struebatur acies, Liv. 9, 31: transvectae praecepto ducis alae, Tac. Agr. 37: hoc praeceptum patet latius, Cic. Tusc. 2, 24, 58; cf.: hoc praeceptum officii diligenter tenendum est, id. Off. 2, 14, 51.
In plur.: tuis monitis praeceptisque, Cic. Fam. 5, 13, 3: in quam (partem) praecepta nobis danda sunt, id. Inv. 2, 17, 53; 2, 34, 105: abundare praeceptis philosophiae, id. Off. 1, 1, 1: dare praecepta dicendi, id. Brut. 76, 273; cf. studiosis dicendi praecepta tradere, id. Or. 41, 141: deūm praecepta secuti, orders, commands, Verg. G. 4, 448: sine vi non ulla dabit (Nereus) praecepta, id. ib. 4, 398.
praecĭpĭtanter, adv., v. praecipito fin.
praecĭpĭto, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [praeceps], to throw or cast down headlong, to precipitate (class.; syn.. deicio, deturbo, proruo).
- I. Act.
- A. Lit.: pilae in mare praecipitatae, Nep. Alcib. 6 fin.: truncas rupes in tecta domosque, Stat. Th. 10, 881: currum scopulis, hurl or dash against, Ov. M. 15, 518: pinus, Stat. Achill. 2, 546.
Freq. with se or pass. in middle sense: se e Leucade, Cic. Tusc. 4, 18, 41: se a tecto, Sen. Ep. 4, 4: se de turri, Liv. 23, 37: sese in fossas, Caes. B. C. 3, 69: praecipitasse se quosdam constabat (sc. de muro), threw themselves from the wall, Liv. 23, 19, 6; Hor. S. 2, 3, 277: plerique semet ipsi praecipitaverunt, Liv. 21, 14, 1: se in Tiberim, id. 4, 12, 11; Caes. B. G. 4, 15; Curt. 4, 16, 16; 6, 6, 32; Auct. B. Alex. 18: ubi Nilus praecipitans se fragore auditum accolis aufert, Plin. 6, 29, 35, § 118: praecipitare volens etiam pulcherrima, to throw overboard, Juv. 12, 38.
Mid.: cum alii super vallum praecipitarentur, threw themselves down, Sall. J. 58, 6; Ov. F. 4, 164; id. M. 7, 760; 11, 556: lux Praecipitatur aquis, sinks in the ocean, sets, id. ib. 4, 92; cf.: hac te praecipitato, run this way, for life! Ter. Ad. 4, 2, 36.
Absol.: si quando iis (parvis) ludentes minamur, praecipitaturos alicunde, extimescunt, that we will throw them down from any place (= nos eos dejecturos), Cic. Fin. 5, 11, 31.
- 2. Transf., in gen., to bend a thing down: vitem, Cato, R. R. 32, 2: partem (vitis), Col. 4, 20, 4: palmitem, id. 5, 6, 33.
- B. Trop.
- 1. To throw, hurl, or cast down, to precipitate: praecipitari ex altissimo dignitatis gradu, Cic. Dom. 37, 98; cf.: in tanta mala praeeipitatus ex patrio regno, Sall. J. 14, 23.
Esp. with reflex. pron.: semet ipse praecipitare, to hasten to ruin, destroy one’s self, Sall. J. 41, 9: se in exitium, Cels. 3, 21: se in insidias, Liv. 3, 18, 7 dub. (Madv. omits se): furor iraque mentem Praecipitant, carry away, urge onward, sway violently, Verg. A. 2, 317: spem festinando praecipitare, Ov. P. 3, 1, 140: in senectam praecipitare, to cause to grow old prematurely, Plin. 17, 12, 19, § 94: quosdam praecipitat subjecta potentia magnae Invidiae, Juv. 10, 56.
In pass., Cic. Rep. 2, 23, 43: nox praecipitata, declining, i. e. drawing to a close, Ov. Tr. 1, 3, 47; cf.: aetas praecipitata (opp. adulescens), declining age, Mat. ap. Cic. Fam. 11, 28, 5.
- 2. To hasten, hurry a thing (mostly poet. and in post-Aug. prose): quae Praecipitent obitum, hasten their setting, Cic. Arat. 349: vindemiam, Col. 3, 21, 10: consulta viri, Sil. 3, 166: ne praecipitetur editio, Quint. Ep. ad Tryph. 2: consilia raptim praecipitata, precipitate, Liv. 31, 32.
Poet.: moras, i. e. exchange delay for haste, Verg. A. 8, 443; 12, 699: Tiphyn pelago parari praecipitat, Val. Fl. 2, 390: cursum, Juv. 15, 78.
- 3. With acc. and inf., to hasten, press, urge to do any thing (poet.): dare tempus Praecipitant curae, Verg. A. 11, 3: si praecipitant miserum cognoscere curae, Stat. Th. 1, 679.
- II. Neutr., to hasten or rush down, to throw one’s self down, rush headlong, sink rapidly, to fall (class., but only of involuntary falling; cf. I. A.).
- A. Lit.: praecipitare istuc quidem est, non descendere, Cic. N. D. 1, 32, 90: de montibus altis ad terram, Lucr. 4, 1021: ubi Nilus praecipitat ex altissimis montibus, Cic. Rep. 6, 18, 19; cf.: Fibrenus … statim praecipitat in Lirem, id. Leg. 2, 3, 6: and: in amni praecipitante, id. de Or. 3, 48, 186: nimbi In vada praecipitant, Verg. A. 9, 670; 11, 617: in fossam, Liv. 25, 11, 6; 7, 6, 9; 38, 2, 14; 39, 2, 3: in insidias, id. 2, 51; 5, 18; Plin. 11, 24, 28, § 82: non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas? Verg. A. 4, 565: sol praecipitans, Cic. de Or. 3, 55, 209: jam nox caelo Praecipitat, is sinking, draws to a close, Verg. A. 2, 9: hiems jam praecipitaverat, had closed, come to an end, Caes. B. C. 3, 25.
- B. Trop.
- 1. To fall down, to fall, rush, or sink to ruin: qui in amorem Praecipitavit, pejus perit quam si saxo saliat, Plaut. Trin. 2, 1, 31: praecipitantes impellere, certe est inhumanum, Cic. Rab. Post. 1, 2; so, praecipitantem impellamus, id. Clu. 26, 70: ubi non subest, quo praecipitet ac decidat, he may tumble down, id. Rep. 1, 45, 69: praecipitante re publicā, id. Sull. 1, 1; cf. id. ib. 31, 87; and: cum ad Cannas praecipitasset Romana res, Liv. 27, 40: ad exitium praecipitans, Cic. Att. 3, 15, 7.
- 2. To be too hasty: cum vitiosum sit adsentiri quicquam aut falsum aut incognitum, sustinenda est potius omnis adsensio, ne praecipitet, si temere processerit, Cic. Ac. 2, 21, 68.
Hence, praecĭpĭ-tanter, adv., hastily, precipitately: agens mannos ad villam, Lucr. 3, 1063.
praecĭpĭtantĭa, ae, f. [praecipito], a falling headlong, a rapid fall (post-class.), Gell. 6, 2, 11; 9, 1, 5.
praecĭpĭtātĭo, ōnis, f. [praecipito], a falling headlong, headlong hurry, inconsiderate haste (post-Aug.), Vitr. 5, 12; Sen. Ira, 1, 12, 6; App. de Mundo, p. 61, 20; Vulg. Psa. 51, 6.
praecĭpĭtātor, ōris, m. [praecipito], a destroyer, overthrower (late Lat.), Aug. c. Duas Epp. Pelag. 1, 4.
praecĭpĭtĭum, ĭi, n. [praecipito].
- I. Lit., a steep place, an abrupt descent, a precipice (post-Aug.): in praecipitium propellere, Suet. Aug. 79; Vulg. Judith, 7, 8.
- B. Trop.: aut per confragosa vexabitur aut per praecipitia labetur, Lact. 6, 17; cf. Cic. Rep. 2, 41, 68.
- II. Transf., a falling headlong, a falling down, a fall: dum aliorum praecipitium vident, Lact. 2, 3: (herba urceolaris) contra, lapsus et praecipitia singularis, Plin. 22, 17, 20, § 43.