No entries found. Showing closest matches:
tĕnax, ācis, adj. [teneo], holding fast, griping, tenacious.
- I. Lit.
- A. In gen. (mostly poet. and in post-Aug. prose): prensatque tenaci forcipe ferrum, Verg. A. 12, 404; 8, 453; cf.: dente tenaci Ancora fundabat naves, id. ib. 6, 3: vinclum, id. G. 4, 412; Ov. M. 11, 252: complexus, id. ib. 4, 377: lappa, id. P. 2, 1, 14: hedera arborem implicat, Cat. 61, 34: loca limosa tenacia gravi caeno, Tac. A. 1, 63: amplexus, App. M. 9, p. 219, 17: maltha, quae est res omnium tenacissima, Plin. 36, 24, 58, § 181.
With gen.: herba asperitate etiam vestium tenaci, Plin. 27, 5, 15, § 32.
Comp.: cutis tenacior capilli, Plin. 22, 22, 39, § 82.
- b. Subst.: tĕnāces, ĭum, m., things that hold fast. i. e. bands, stalks, or pedicles of fruit, etc., Pall. Febr. 18, 1; 25, 9; id. Mart. 10, 4 and 9; id. Sept. 17.
- B. In partic., holding fast to wealth, power, etc., griping, sparing, niggardly, stingy, tenacious (class.; syn. parcus): filius familias patre parco ac tenaci, Cic. Cael. 15, 36: He. Tenaxne pater ejus est? Phi. Immo edepol pertinax, Plaut. Capt. 2, 2, 39: parcus, truculentus, tenax, Ter. Ad. 5, 4, 12: eosdem restrictos et tenaces fuisse, Cic. Planc. 22, 54: non tenax in largitate, Spart. Car. 5.
With gen.: genus Quaesiti tenax, Ov. M. 7, 657.
Comp.: milites tenaciores eorum (armorum) in proelio, Suet. Caes. 67.
- C. Transf., of things, that holds or sticks fast: jacere in tenaci gramine, that clings together, i. e. matted, Hor. Epod. 2, 24.
Sup.: glaebis tenacissimum solum, Plin. Ep. 5, 6, 10: cerae, sticky, viscid, Verg. G. 4, 161: turpe referre pedem nec passu stare tenaci, Ov. P. 2, 6, 21.
Comp.: pondere tenacior navis, Liv. 28, 30, 11: panicula glutino tenacior, Plin. 16, 36, 64, § 158.
- II. Trop.
- A. Holding fast, retentive, firm, steadfast, persistent, tenacious (mostly poet. and in post-Aug. prose); usually joined with gen.: memoria tenacissima, Quint. 1, 1, 19: naturā tenacissimi sumus eorum, quae rudibus annis percepimus, id. 1, 1, 5: pertinacem ultra modum esse tenacem propositi, id. 11, 1, 90; so, propositi, Hor. C. 3, 3, 1; Ov. M. 10, 405: tenacem esse sui juris debet, Col. 1, 7, 2: disciplinae tenacissimus, Plin. Ep. 10, 85 (17): justitiae, Juv. 8, 25: ficti pravique (Fama), Verg. A. 4, 188: veri, Pers. 5, 48: amicitiarum, Vell. 2, 29, 3: exempli sui, id. 2, 84, 3 Ruhnk.: animi, Manil. 4, 165: longa tenaxque fides, Ov. Am. 2, 6, 14.
- B. In a bad sense, stubborn, obstinate: equus contra sua vincla tenax, Ov. Am. 3, 4, 13; so, equus, Liv. 39, 25, 13; and in a lusus verbb.: si esses equos, esses indomabilis … nimis tenax es, Plaut. Cas. 4, 3, 13: cum video, quam sint mea fata tenacia, frangor, Ov. P. 1, 2, 63: ira Caesaris, id. ib. 1, 9, 28: morbi, Suet. Claud. 2.
Adv.: tĕnācĭter, closely, firmly, strongly, tightly, tenaciously.
- a. Lit.: pressisse tenaciter ungues, Ov. H. 9, 21: vincire, Macr. Somn. Scip. 1, 6.
Comp.: apprehendere, Val. Max. 7, 5, 2; Macr. S. 7, 3: habitare, Aug. Ep. 6.
- b. Trop., persistently, firmly: urgere, Ov. H. 3, 43.
Comp., Sol. 52, § 44; Amm. 25, 4, 4.
Sup., App. M. 5, p. 167, 22.
* tĕnācĭa, ae, f. [tenax, II. B.], stubbornness, obstinacy: equorum, Enn. ap. Non. 407, 23 (Trag. v. 220 Vahl.).
tĕnācĭtas, ātis, f. [tenax], a holding fast, tenacity (very rare).
- * I. In gen.: (animalia) cibum partim unguium tenacitate arripiunt, Cic. N. D. 2, 47, 122; Plin. 9, 29, 46, § 86.
- II. In partic., a holding fast to money, niggardliness, parsimony, Liv. 34, 7, 4.
tĕnācĭter, adv., v. tenax fin.
* tĕnācŭlum, i, n. [teneo], an instrument for holding, a holder, Ter. Maur. praef. 29, p 2383 P.
Tenchthēri (Tenctēri), ōrum, m., a German people on the Rhine, in the neighborhood of the modern Cleves, Essen, and Bergen, Caes. B. G. 4, 1; 4, 4; 4, 16; Tac. G. 32; id. A. 13, 56; id. H. 4, 21.
Tendēba, ōrum, n., = Τένδηβα, a town of Caria, Liv. 33, 18, 6.
tendĭcŭla, ae, f. dim. [tendo], a little stretcher.
- I. Lit.: vestimenta tendiculis diducta, Sen. Q. N. 1, 3, 2.
- II. Trop. ( = fraus), a little snare, noose: aucupia verborum et litterarum tendiculae, Cic. Caecin. 23, 65: verborum tendiculas aucupemur, Ambros. de Fide, 3, 5, § 37; Vulg. Prov. 1, 11.
tendo (tenno), tĕtendi, tentum and tensum, 3, v. a. and n. [root ten-, tan, v. teneo; cf. Gr. τείνω].
- I. Act., to stretch, stretch out, distend, extend, etc. (class.; cf.: extendo, explico).
- A. Lit.
- 1. In gen.: suntne igitur insidiae, tendere plagas? Cic. Off. 3, 17, 68: plagam, Pac. ap. Fest. s. v. nequitum, p. 162 Müll.: quia non rete accipitri tennitur, Ter. Phorm. 2, 2, 16 sq.; cf.: retia (alicui), Prop. 2, 32 (3, 30), 20; Hor. Epod. 2, 33; Ov. M. 4, 513; 7, 701; 8, 331 al.: casses alicui, Tib. 1, 6, 5: intumescit collum, nervi tenduntur, Col. 6, 14, 4: chordam, Plaut. Most. 3, 2, 55: arcum, to bend, Verg. A. 7, 164; Hor. C. 2, 10, 20; Ov. M. 2, 604; 5, 55; 5, 63; Stat. S. 3, 1, 51.
Hence, poet. transf.: sagittas Arcu, to shoot, hurl, Hor. C. 1, 29, 9; cf.: spicula cornu, Verg. A. 9, 606: pariterque oculos telumque, id. ib. 5, 508: barbiton, to tune, Hor. C. 1, 1, 34; cf.: tympana tenta tonant palmis, Lucr. 2, 618: validā lora manu, Ov. Am. 3, 2, 72: vela (Noti), to swell, Verg. A. 3, 268: praecipiti carbasa tenta Noto, Ov. H. 10, 30: praetorium, to stretch out, pitch, Caes. B. C. 3, 82: pelles in ordine tentae, Lucil. ap. Non. 181, 30: conopia, Prop. 3, 11 (4, 10), 45: grabatos restibus, Lucil. ap. Non. 181, 29: cubilia, Hor. Epod. 12, 12: manus ad caeli caerula templa, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 51 Vahl.); so, manus ad caelum, Caes. B. C. 2, 5; Verg. A. 3, 176: bracchia ad caelum, Ov. M. 6, 279; 9, 293; for which: bracchia caelo, id. ib. 2, 580; 9, 210: ad legatos atque exercitum supplices manus tendunt, Caes. B. C. 2, 12; so, manus ad aliquem, id. B. G. 2, 13: ad sidera palmas, Verg. A. 1, 93: super aequora palmas, Ov. M. 8, 849: ad aliquem orantia bracchia, id. P. 2, 9, 65: manus supplices dis immortalibus, Cic. Font. 17, 48; cf.: vobis supplex manus tendit patria communis, id. Cat. 4, 9, 18; so, manus alicui, Caes. B. G. 7, 48; Ov. M. 3, 723; id. H. 10, 146: manus supinas, Liv. 3, 50, 5: manus ripae ulterioris amore, Verg. A. 6, 314; cf. also: Graecia tendit dexteram Italiae, stretches forth, reaches, Cic. Phil. 10, 4, 9; id. Prov. Cons. 4, 9: (conjux) parvum patri tendebat Iulum, reaches out, Verg. A. 2, 674: tu munera supplex Tende, petens pacem, id. G. 4, 535: quo tendant ferrum, aim, direct, id. A. 5, 489: qua nunc se ponti plaga caerula tendit, stretches itself out, extends, Lucr. 5, 481.
- 2. In partic.: nervum tendere, in mal. part., Auct. Priap. 70; cf. Mart. 11, 60, 3.
Hence, tentus, a lecherous man, Mart. 11, 73, 3; Auct. Priap. 20; 27; 34 al.; and tenta, ōrum, n., = membrum virile, Cat. 80, 6.
- B. Trop.: insidiae tenduntur alicui, are spread out, laid (qs. like nets), Cic. Rosc. Com. 16, 46: insidias alicui, Sall. C. 27, 2; Suet. Caes. 35: omnes insidias animis, Cic. Leg. 1, 17, 47: animum vigilem, to strain, exert, Stat. Achill. 1, 543: longo tendit praecordia voto, Claud. Cons. Prob. et Ol. 66; cf.: sunt quibus in Satirā videor nimis acer et ultra Legem tendere opus, i. e. to heighten, aggravate, Hor. S. 2, 1, 2: aestivam sermone benigno noctem, to protract, extend, id. Ep. 1, 5, 11: (lunam) Tanto posse minus cum Signis tendere cursum, to direct, Lucr. 5, 631: cursum ex acie in Capitolia, Sil. 9, 216: cursum ad agmina suorum, id. 10, 73: iter ad naves, Verg. A. 1, 656: iter pennis, id. ib. 6, 240: ad dominum iter, Ov. M. 2, 547: cursum unde et quo, Liv. 23, 34, 5: iter in Hispaniam, Auct. B. Afr. 95: cunctis civibus lucem ingenii et consilii sui porrigens atque tendens, tendering, offering, Cic. de Or. 1, 40, 184.
- II. Neutr.
- A. To direct one’s self or one’s course; to aim, strive, go, travel, march, tend, bend one’s course in any direction (class.).
- 1. Lit.: dubito an Venusiam tendam, Cic. Att. 16, 5, 3: Beneventum, Hor. S. 1, 5, 71: cursuque amens ad limina tendit, Verg. A. 2, 321: ad castra, Liv. 9, 37: in castra, id. 10, 36: ad aedes, Hor. Ep. 1, 7, 89: ad domum Bruti et Cassii, Suet. Caes. 85: ad portus, Ov. M. 15, 690: Ciconum ad oras, id. ib. 10, 3: ad metam, id. ib. 15, 453; cf.: cum alter ad alterum tenderemus, Plin. Ep. 1, 5, 9: unde venis? et Quo tendis? Hor. S. 1, 9, 63; id. Ep. 1, 15, 11; id. C. 3, 3, 70: quo tendere pergunt, Verg. A. 6, 198; Nep. Milt. 1, 6: tendimus huc (sc. in Orcum) omnes, Ov. M. 10, 34 et saep.
- b. Of things concrete or abstract, to go, proceed, extend, stretch, etc.: in quem locum quaeque (imago) tendat, Lucr. 4, 179: levibus in sublime tendentibus, Plin. 2, 5, 4, § 11: sursum tendit palmes, Col. 5, 6, 28: simulacra viis derectis omnia tendunt, Lucr. 4, 609.
Poet., with acc. of direction: tunc aethera tendit, Luc. 7, 477: dextera (via), quae Ditis magni sub moenia tendit, Verg. A. 6, 541: gula tendit ad stomachum, is ad ventrem, reaches, extends, Plin. 11, 37, 66, § 176: Taurus mons ad occasum tendens, id. 5, 27, 27, § 97; so id. 5, 5, 5, § 35; 16, 30, 53, § 122; cf.: Portae Caspiae, quae per Iberiam in Sarmatas tendunt, id. 6, 13, 15, § 40: seu mollis quā tendit Ionia, Prop. 1, 6, 31.
- 2. Trop.
- a. In gen., to aim, strive, be directed or inclined, to tend in any direction: ad reliqua alacri tendebamus animo, Cic. Div. 2, 2, 4; cf.: ad altiora et non concessa tendere, Liv. 4, 13, 4: ad majora, Quint. 2, 4, 20; 12, 2, 27: ad eloquium, Ov. Tr. 4, 10, 17: ad suum, Liv. 4, 9, 5; cf.: ad Carthaginienses, id. 24, 5, 8: cum alii alio tenderent, id. 24, 28, 1: in diversum sententiae tendebant, id. 36, 10, 7: tenes, quorsum haec tendant, quae loquor, tend, look, = spectent, Plaut. Ps. 1, 2, 81; Hor. S. 2, 7, 21.
- (β) To exert one’s self, to strive, endeavor (mostly poet.); with inf.: (Laocoon) manibus tendit divellere nodos, Verg. A. 2, 220: pasta (nitedula) rursus Ire foras pleno tendebat corpore frustra, Hor. Ep. 1, 7, 31: captae civitati leges imponere, Liv. 6, 38, 7; 24, 35; 10, 1: quod efficere tendimus, Quint. 9, 1, 21: fratresque tendentes opaco Pelion imposuisse Olympo, Hor. C. 3, 4, 51: tendit disertus haberi, id. Ep. 1, 19, 16: aqua tendit rumpere plumbum, id. ib. 1, 10, 20; Pers. 5, 139; Juv. 10, 154.
Absol.: miles tendere, inde ad jurgium, insists, persists, Ter. Eun. 4, 1, 12.
- b. In partic., to exert one’s self in opposition, to strive, try, endeavor, contend (class. but not freq. till the Aug. per.): nec nos obniti contra nec tendere tantum Sufficimus, Verg. A. 5, 21; cf.: nec mora nec requies; vasto certamine tendunt, id. ib. 12, 553: Petreius ubi videt Catilinam contra ac ratus erat magnā vi tendere, Sall. C. 60, 5; cf.: summā vi, Liv. 32, 32, 7 Drak.: adversus, etc., id. 34, 34, 1: contra, id. 35, 51, 6: ultra, id. 24, 31, 4: acrius, Tac. A. 2, 74; cf.: acrius contra, ut, etc., Liv. 3, 15, 2; so with ut, id. 4, 7, 8; with ne, id. 4, 8, 6: quid tendit? cum efficere non possit, ut, etc., what does he strive for? to what do his efforts tend? Cic. Fin. 2, 5, 16; cf.: nihil illi tendere contra, Verg. A. 9, 377.
- B. For tentoria tendere, to set up tents, to be under tents, be encamped, to encamp: qui sub vallo tenderent mercatores, Caes. B. G. 6, 37; cf.: omnibus extra vallum jussis tendere, Frontin. Strat. 4, 1, 18: vallo tendetis in illo, Luc. 7, 328: hic Dolopum manus, hic saevus tendebat Achilles, Verg. A. 2, 29: legio latis tendebat in arvis, id. ib. 8, 605: isdem castris, Liv. 44, 13, 12; 27, 46; 44, 5; Suet. Galb. 12; 19; cf.: isdem hibernis tendentes, Tac. H. 1, 55: Lugduni tendentes, id. ib. 1, 59: cum multitudo laxius tenderet, Curt. 3, 8, 18; 5, 7, 6; 7, 2, 37: tendere in campis, id. 10, 7, 20.
Hence, tensus, a, um, P. a., stretched out, drawn tight, strained, tense (rare): rectissima linea tensa, Quint. 3, 6, 83: collum, id. 11, 3, 82; cf.: remissis magis quam tensis (digitis), id. 11, 3, 99: vox tensior (opp. remissior), id. 11, 3, 42: lacerti, Luc. 7, 469: rudentes, id. 2, 683: frons, Lucr. 6, 1195: tormento citharāque tensior, Auct. Priap. 6 and 70.
Sup. and adv. do not occur.
* tendor, ōris, m. [tendo], a stretching, straining, tension: faucium, App. M. 4, p. 153, 32.
Tenĕa, ae, f., = Τενέα, a town between Corinth and Mycenæ, now Klenia, Cic. Att. 6, 2, 3.
* tĕnĕbellae, ārum, f. dim. [tenebrae], darkness, Claud. Mam. Stat. An. 2, 9 fin.
tĕnē̆brae, ārum (collat. form tĕnē̆-bra, ae, Lampr. Commod. 16; App. M. 5, p. 167, 25), f. [akin to Sanscr. tamisra, dark; cf. timere], darkness (stronger than obscuritas, and weaker than caligo; freq. and class.).
- I. Lit.
- A. In gen.: veluti pueri omnia caecis In tenebris metuant, Lucr. 2, 56: tempestas atque tenebrae Coperiunt maria ac terras, id. 6, 491: cum obscurato sole tenebrae factae essent repente, Cic. Rep. 1, 16, 25; cf.: nos tenebras cogitemus tantas, quantae, etc., id. N. D. 2, 38, 96: tetrae tenebrae et caligo, id. Agr. 2, 17, 44; v. caligo: tenebras et solitudinem nacti, id. Fin. 3, 11, 38: incultu, tenebris, odore foeda atque terribilis ejus (Tulliani) facies est, Sall. C. 55, 4: ipsis noctis tenebris, Quint. 10, 6, 1: obtentā densantur nocte tenebrae, Verg. G. 1, 248: neve velit (Sol) tenebras inducere rebus, Ov. M. 2, 395: tacitae, Sen. Med. 114.
- B. In partic.
- 1. The darkness of night, night: redire luce, non tenebris, Cic. Phil. 2, 30, 76: classem in statione usque ad noctem tenuit: primis tenebris movit, Liv. 31, 23, 4: somnus qui faciat breves tenebras, Mart. 10, 47, 11: tenebris, during the night, Tib. 1, 6, 59; 2, 1, 76; Ov. Am. 1, 6, 10: tenebris obortis, Nep. Eum. 9, 5: per tenebras, Luc. 2, 686: (me) videt pulsis Aurora tenebris, Ov. M. 7, 703: effulget tenebris Aurora fugatis, id. ib. 2, 144.
- 2. The darkness or dimness of a swoon, a swoon: tenebrae oboriuntur, genua inedia succidunt, Plaut. Curc. 2, 3, 30; Verg. A. 11, 824; Ov. M. 2, 181; 12, 136; id. Tr. 1, 3, 91; id. H. 13, 23; Luc. 3, 735; Plin. 7, 6, 5, § 41.
- 3. The darkness of death, death-shades (poet. and rare): juro, Me tibi ad extremas mansuram tenebras, Prop. 2, 20 (3, 13), 17; cf.: (urbes) ad Erebi profundos hiatus abactae, aeternis tenebris occultantur, Amm. 17, 7, 13; cf. also in a play upon this signif. and that of B. 1.: certum’st mihi ante tenebras (i. e. noctem) tenebras (i. e. mortem) persequi, Plaut. Ps. 1, 1, 88.
- 4. Blindness (poet. and very rare): occidit extemplo lumen tenebraeque sequuntur, Lucr. 3, 415: tenebras et cladem lucis ademptae Obicit, Ov. M. 3, 515; 3, 525; Stat. Th. 4, 407.
- C. Transf., concr., a dark, gloomy place.
- 1. A dark bathing-place: Grylli, Mart. 2, 14, 13 (cf. id. 1, 60, 3).
- 2. A prison, dungeon: clausi in tenebris, cum maerore et luctu morte graviorem vitam exigunt, Sall. J. 14, 15: in atras et profundas tenebras eum claudebant, Tubero ap. Gell. 6, 4, 3.
- 3. Lurking-places, haunts: emersus ex diuturnis tenebris lustrorum ac stuprorum, Cic. Sest. 9, 20: demonstres, ubi sint tuae tenebrae, Cat. 55, 2.
- 4. Dark or poor lodgings: quanti nunc tenebras unum conducis in annum, Juv. 3, 225.
- 5. The infernal regions: tenebrae malae Orci, Cat. 3, 13: infernae, Verg. A. 7, 325; Hor. C. 4, 7, 25: Stygiae, Verg. G. 3, 551: quid Styga, quid tenebras timetis? Ov. M. 15, 154.
- II. Trop., darkness, gloom, obscurity of the mind, of fame, of fortune, fate, etc. (class.): isti tantis offusis tenebris ne scintillam quidem ullam nobis ad dispiciendum reliquerunt, Cic. Ac. 2, 19, 61: obducere tenebras rebus clarissimis, id. ib. 2, 6, 16; cf.: omnibus fulgore quodam suae claritatis tenebras obduxit, Quint. 10, 1, 72: quas tu mihi tenebras cudis? what darkness are you raising about me? i. e. what trick are you playing me? Plaut. Ep. 3, 4, 40: tenebras dispulit calumniae, Phaedr. 3, 10, 42: quae jacerent omnia in tenebris, nisi litterarum lumen accederet, obscurity, concealment, Cic. Arch. 6, 14: vestram familiam abjectam et obscuram e tenebris in lucem evocavit, id. Deiot. 11, 30; cf.: o tenebrae, o lutum, o sordes (Piso)! obscurity, i. e. low birth, baseness, id. Pis. 26, 62; id. Att. 7, 11, 1: vitae, gloomy fate or fortunes, Lucr. 2, 15: qui tibi aestus, qui error, qui tenebrae erunt, Cic. Div. in Caecil. 14, 45: in illis rei publicae tenebris caecisque nubibus et procellis, id. Dom. 10, 24: ex superioris anni caligine et tenebris lucem in re publicā dispicere, id. Red. in Sen. 3, 5: si quid tenebrarum offudit exilium, id. Tusc. 3, 34, 82: tamquam si offusa rei publicae sempiterna nox esset, ita ruebant in tenebris omniaque miscebant, id. Rosc. Am. 32, 91.
* tĕnē̆brārĭus, a, um, adj. [tenebrae], of or belonging to darkness: homo, a fellow that shuns the light, a giddy fellow, or an obscure person, Vop. Firm. 2 (al. tenebrarum).
tĕnē̆bresco (tĕnē̆brasco), ĕre, v. inch. n. [tenebrae], to grow or become dark (eccl. Lat.), Hier. in Isa. 5, 12, 10; Aug. Genes. ad Lit. 1, 10 fin.; Vulg. Amos, 8, 9: oculus, id. Zach. 11, 17.
tĕnē̆brātĭo, ōnis, f. [tenebro], a darkening, obscuration: visus, Cael. Aur. Tard. 1, 2, 51 and 4, 66.
* tĕnē̆brĭco, āvi, 1, v. n. [tenebricus], to become dark: sol mediā die tenebricavit, Tert. adv. Jud. 13 med. ex Amos, 8, 9 (where the Vulg. has tenebrescit).
* tĕnē̆brĭcōsĭtas, ātis, f. [tenebricosus], darkness, dimness of the eyes, Cael. Aur. Tard. 1, 4, n. 73.
tĕnē̆brĭcōsus, a, um, adj. [tenebricus], full of darkness or gloom, shrouded in darkness, dark, gloomy (rare but class.): esse sensus non obscuros sed tenebricosos, Cic. Ac. 2, 23, 73: popina, id. Pis. 8, 18: libidines, id. Prov. Cons. 4, 8: tenebricosissimum tempus, id. Vatin. 5, 11: iter, Cat. 3, 11: locus angustus et tenebricosus, Varr. R. R. 3, 9, 19.
tĕnē̆brĭcus, a, um, adj. [tenebrae], dark, gloomy (very rare): nam te in tenebricā saepe lacerabo fame Clausum, Pac. ap. Non. 179, 14 (Trag. Rel. v. 158 Rib.): Tartarea tenebrica plaga, * Cic. poët. Tusc. 2, 9, 22: vestis, dark, black, Tert. Pall. 4 fin.
tĕnē̆brĭo, ōnis, f. [tenebrae], one who shuns the light, a trickster, swindler (ante-class.): tenebrio Tyrius, Afran. ap. Non. 19, 4 (Com. Fragm. v. 109 Rib.); Varr. ib. 6 and 13.
tĕnē̆bro, āre, v. a. [tenebrae], to make dark, to darken (post-class.): vesperā semitam tenebrante, App. M. 8, p. 208, 5; Amm. 19, 8, 5; Lact. 4, 19.
tĕnē̆brōsē, adv., v. tenebrosus fin.
tĕnē̆brōsus, a, um, adj. [tenebrae], dark, gloomy (poet. and in post-Aug. prose).
- I. Lit.: aëra dimovit tenebrosum et dispu lit umbras, Verg. A. 5, 839: palus, id. ib. 6, 107: Tartara, Ov. M. 1, 113: sedes, id. ib. 5, 359: specus tenebroso caecus hiatu, id. ib. 7, 409: carcer, Luc. 2, 79: balnea Grylli, Mart. 1, 60, 3 (cf. id. 2, 14, 13): caeruleo tenebrosa situ, Val. Fl. 3, 400: silentia, Claud. Rapt. Pros. 2, 329.
Comp.: carcer, Tert. Anim. 1 fin.
Subst.: tĕnē̆brōsum, i, n., the dark, Lact. 7, 4, 12; and plur.: in tenebrosis, Vulg. Thren. 3, 6.
- II. Trop.: cor, Prud. Apoth. 195: tenebrosissimus error, Cod. Just. 6, 43, 3 med.
* Adv.: tĕ-nē̆brōsē, darkly, Hier. in Ion. 4, 6 (with occulte).
Tĕnĕdos or -us, i, f., = Τένεδος, a celebrated island in the Ægean Sea, off the coast of Troas, named after king Tenes or Tennes (Gr. Τέννης), who received divine honors; still called Tenedos, Mel. 2, 7, 4; Plin. 5, 31, 39, § 140; Cic. Verr. 2, 1, 19, § 49; id. Arch. 9, 21; id. Mur. 15, 33; Verg. A. 2, 21 al.
Also the name of the capital of this island, Ov. M. 12, 109.
Hence, Tĕnĕ-dĭus, a, um, adj., of or belonging to Tenedos: Tenediā securi, according to the strict justice of king Tenes, prov., Cic. Q. Fr. 2, 11, 2; M. Aurel. ap. Front. Ep. ad M. Caes. 1, 9.
In plur.: Tĕnĕdii, ōrum, m., the inhabitants of Tenedos, Cic. Q. Fr. 2, 11, 2; id. N. D. 3, 15, 39.
tĕnellŭlus, a, um, adj. dim. [tenellus], somewhat tender or delicate (perh. only in the two following passages): puella tenellulo delicatior haedo, Cat. 17, 15: manu lascivulā et tenellulā, Laev. ap. Prisc. p. 903 P.
tĕnellus, a, um, adj. dim. [tener], somewhat tender or delicate (very rare): bella et tenella Casina, Plaut. Cas. 1, 20: vates, Domit. Mart. poët. ap. Suet. Gram. 16: ungulae pullorum equinorum, Varr. R. R. 2, 7, 11: vultus, Stat. S. 5, 5, 86: tenellum enim cito facit putre (aqua), Varr. R. R. 1, 41, 2.
tĕnĕo, tĕnŭi, tentum, 2 (perf. subj. tetinerim, Pac. ap. Non. 178, 15: tetinerit, Att. ib. 178, 12: tetinisse, Pac. ib. 178, 11; fut. perf. tetinero, acc. to Fest. p. 252 Müll. Another collat. form of the perf. tenivi, acc. to Charis. p. 220 P.; Diom. pp. 363 and 369 ib.), v. a. and n. [root ten-, tan-; Gr. τάνυμαι, τείνω; Sanscr. tanomi, to stretch, spread; this root appears in many derived meanings; cf. Lat.: tendo, tenuis, tener, tenor, tenus].
- I. Act., to hold, keep, have in the hand, in the mouth, etc.
- A. Lit.
- 1. In gen.: Eu. Porrige bracchium, prehende: jam tenes? Cha. Teneo. Eu. Tene, Plaut. Merc. 5, 2, 42; cf. argentum, id. Pers. 3, 3, 9: cum pyxidem teneret in manu, Cic. Cael. 26, 63; for which: aliquid manu, Quint. 10, 7, 31; Ov. M. 11, 560; id. A. A. 1, 320; Hor. Ep. 1, 19, 34: aliquid dextrā, Ov. F. 1, 99: digitis, id. ib. 2, 102; id. M. 9, 86; 9, 522: lacertis, id. ib. 2, 100 al.: radicem ore, Cic. Div. 2, 68, 141: cibum ore, Phaedr. 1, 4, 6; for which: decoctum diu in ore, Plin. 25, 13, 105, § 166: aliquem in sinu, Ov. H. 3, 114; for which: aliquem sinu, id. ib. 13, 157: flabellulum, Ter. Eun. 3, 5, 50: facem, Verg. A. 6, 224: telum, Liv. 2, 19.
Prov.: manu tenere aliquid, to seize, grasp, or comprehend a thing which is palpable or evident: aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias: leges, quātenus manu tenere possunt; philosophi, quātenus ratione et intellegentiā, Cic. Off. 3, 17, 68; cf.: cum res non conjecturā, sed oculis ac manibus teneretur, id. Clu. 7, 20.
- 2. In partic.
- a. With the accessory idea of possession, to hold, i. e. to be master of, have in one’s power, possess, etc. (syn.: possideo, habeo): multa hereditatibus, multa emptionibus, multa dotibus tenebantur sine injuriā, Cic. Off. 2, 23, 81: quae tenuit dives Achaemenes, Hor. C. 2, 12, 21: Evander qui multis ante tempestatibus tenuerat loca, Liv. 1, 5: provinciam a praedonibus liberam, Cic. Imp. Pomp. 11, 32: colles praesidiis, Caes. B. C. 3, 43: Formiarum moenia et Lirim, Hor. C. 3, 17, 8: tenente Caesare terras, id. ib. 3, 14, 15: rem publicam, Cic. Mur. 39, 83; id. Sest. 19, 44: summam imperii, Caes. B. G. 3, 22: equitum centurias, Cic. Fam. 11, 16, 3: alterum cornu, to command, Nep. Pelop. 4, 3: provincias aliaque omnia, Sall. C. 39, 2: scenam, to have sole possession of. rule over, Suet. Tit. 7.
Of the possession of the object of affection: te tenet, Tib. 1, 6, 35; 2, 6, 52; Verg. E. 1, 32; Ov. H. 2, 103 Ruhnk.; 15, 88; id. Am. 3, 7, 3; Phaedr. 2, 2, 4.
In colloq. lang., teneo te, I have you once more, of again seeing the beloved person: teneone te, Antiphila, maxime animo exoptata meo? Ter. Heaut. 2, 4, 27 Ruhnk.; Sen. Ben. 7, 4; Ov. H. 18, 183; cf.: et comitem Aenean juxta natumque tenebat Ingrediens, Verg. A. 8, 308.
Also like our I have you (fast, bound, etc.): teneo te, inquam, nam ista Academiae est propria sententia, Cic. Ac. 2, 48, 148; id. Quint. 20, 63.
Absol.: qui tenent (sc. rem publicam), who are in possession of the State, of public affairs: qui tenent, qui potiuntur, Cic. Att. 7, 12, 3; 2, 18, 1.
- b. With the accessory idea of firmness, persistence, to hold fast, occupy; to watch, guard, defend; to maintain, retain a thing: legio locum non tenuit atque in proximum collem se recepit, Caes. B. C. 1, 44: montes teneri, id. B. G. 3, 2: haec noctu firmis praesidiis tenebantur, id. ib. 7, 69: Capitolia celsa tenebat, Verg. A. 8, 653: quo teneam Protea nodo? Hor. Ep. 1, 1, 90: te neque intra Claustra tenebo, id. C. 3, 11, 44; cf.: in manicis et Compedibus saevo te sub custode tenebo, id. Ep. 1, 16, 77: laqueis (se) sensit teneri … fugam frustra tentabat; at illam Lenta tenet radix exsultantemque coërcet, Ov. M. 11, 74 sq.; 1, 535: Athenae tuae sempiternam in arce oleam tenere potuerunt, Cic. Leg. 1, 1, 2: agri qui diu aquam tenent, Pall. Apr. 2, 4: classem ibi tenebat, Liv. 31, 46, 8: secundissimo vento cursum tenere, to hold or keep one’s course, Cic. N. D. 3, 34, 83; cf.: vento intermisso cursum non tenuit, Caes. B. G. 5, 8; 4, 28; so, cursum, Cic. Planc. 21, 52; id. Rep. 1, 2, 3 fin.; Quint. 4, 3, 13: quo iter, Verg. A. 1, 370; Plin. Ep. 6, 16, 10: (lunam) fingunt cursus viam sub sole tenere, Lucr. 5, 714: tenuit tamen vestigia Bucar, Liv. 29, 32, 6.
- c. With the accessory idea of reaching the object aimed at, to reach, attain a place: montes effuso cursu Sabini petebant et pauci tenuere, Liv. 1, 37, 4: regionem, id. 30, 25, 11: Tenum, id. 36, 21, 1: terram, id. 37, 16, 4; 37, 11, 5; 37, 13, 4; 26, 29, 4: Hesperiam, Ov. F. 1, 498: portus, id. H. 18, 198; Tac. Agr. 38 fin.: cum quibus (navibus) Cythnum insulam tenuit, id. H. 2, 9.
- d. With the accessory idea of movement impeded, to hold fast, hold back, hinder, restrain, detain, check, control, stay, etc.: naves, quae vento tenebantur, Caes. B. G. 4, 22: quid hic agatur, scire poteris ex eo, qui litteras attulit, quem diutius tenui, quia, etc., Cic. Att. 11, 3, 1: si id te non tenet, advola, id. Fam. 16, 19: septimum jam diem Corcyrae tenebamur, id. ib. 16, 7 init.: Marcellum ab gerundis rebus valetudo adversa Nolae tenuit, Liv. 24, 20, 7: non tenebo te pluribus, Cic. Fam. 11, 16, 3; cf. absol.: ne diutius teneam, id. Verr. 2, 1, 13, § 34: solutum (corpus) tenere, Cels. praef. med.; cf. ventrem, id. 4, 19 med.: tene linguam, Ov. F. 2, 602: pecus omne tenendum, Verg. G. 2, 371: vix a te videor posse tenere manus, Ov. Am. 1, 4, 10; so, manus, id. M. 13, 203; cf.: manum stomachumque teneto, Hor. S. 2, 7, 44: saeva tene cum Berecyntio Cornu tympana, id. C. 1, 18, 13: et Phoebi tenuere viam, i. e. impeded, closed up, Luc. 5, 136: quo me decet usque teneri? Verg. A. 5, 384: lacrimas, Caes. B. G. 1, 39; so, lacrimas in morte miserā non tenebamus, Cic. Verr. 2, 5, 67, § 172: dictator exercitum in stativis tenebat, Liv. 6, 14, 1.
- (β) Esp.: se tenere, to keep back, remain, stay: Sabinus castris sese tenebat, Caes. B. G. 3, 17; 1, 40; Liv. 2, 45, 2: nullā clade acceptā castris se pavidus tenebat, id. 3, 26, 3: Hasdrubal procul ab hoste intervallo tenebat se, id. 23, 26, 2: se domi a conventu remotum tenere, Nep. Dion, 9, 1: ego tamen teneo ab accusando vix me hercule: sed tamen teneo, restrain myself, refrain, Cic. Q. Fr. 3, 2, 2: nec se tenuit, quin, etc., id. Ac. 2, 4, 12; cf. mid.: teneri non potui, quin tibi apertius illud idem his litteris declararem, id. Att. 15, 14, 2; Just. 6, 7, 10; cf.: se intra silentium tenuit, Plin. Ep. 4, 17, 8: multum me intra silentium tenui, id. ib. 7, 6, 6.
- B. Trop.
- 1. In gen., to hold, contain in the mind, to conceive, comprehend, know (syn.: percipio, intellego): nunc ego teneo, nunc scio, Quid sit hoc negotii, Plaut. Capt. 3, 5, 39: tenes Quorsum haec tendant quae loquor, id. Ps. 1, 2, 81: tenes, quid dicam? Ter. Heaut. 4, 3, 22: teneo, I understand, id. And. 1, 1, 59: teneo quid erret, id. 3, 2, 18; Cic. Rep. 1, 23, 37; cf.: quibus capiatur Caesar, tenes, Caecin. ap. Cic. Fam. 6, 7, 5: quae a Romanis auguribus ignorantur, a Cilicibus … Lyciis tenentur, Cic. Div. 1, 15, 25: quoniam ea, quae tenebatis ipsi, etiam ex me audire voluistis, id. Rep. 1, 46, 70: alicujus reconditos sensus, id. Sest. 10, 22: quo pacto cuncta tenerem, Hor. S. 2, 4, 8: et teneo melius ista, Mart. 4, 37, 7.
With inf.: nullus frugi esse homo potest, nisi qui et bene facere et male tenet, Plaut. Bacch. 4, 4, 10; Lucr. 3, 647.
- 2. In partic.
- a. To have possession of, have the mastery of, to control any thing: cum rem publicam opes paucorum non virtutes tenere coeperunt, Cic. Rep. 1, 34, 51.
- b. To hold fast, guard, preserve, uphold, keep, insist (syn. servo): sin consuetudinem meam, quam in re publicā semper habui, tenuero, Cic. Phil. 1, 11, 27: ordinem, id. ib. 5, 13, 35: portum, id. Fam. 1, 9, 21: statum, id. Rep. 1, 28, 44: non tenebat ornatum suum civitas, id. ib. 1, 27, 43: si jus suum populi teneant, id. ib. 1, 32, 48: nec diutius umquam tenetur idem rei publicae modus, id. ib. 1, 44, 68: est boni viri, haec duo tenere in amicitiā, etc., id. Lael. 18, 65: morem, id. Off. 3, 10, 44; so id. Fl. 7, 15; Verg. A. 3, 408: foedus, Cic. Balb. 15, 34: tenebat non modo auctoritatem, sed etiam imperium in suos, id. Sen. 11, 37: silentium, Liv. 1, 28, 8.
- c. To hold fast, maintain, support, defend, uphold, insist: illud arcte tenent accurateque defendunt, voluptatem esse summum bonum, hold fast, maintain, Cic. Par. 1, 3, 14; cf.: illud, quod multos annos tenuisset, id. Ac. 2, 22, 71; and: quod idem Peripatetici non tenent, id. Fin. 3, 13, 44: propositum tenere, to maintain, Caes. B. C. 3, 42, 1: suas leges, Cic. Verr. 1, 4, 13: causam apud centumviros, id. Caecin. 24, 67: quo causae teste tenentur, Hor. Ep. 1, 16, 43: locum quendam cum aliquo, Cic. Brut. 21, 81.
With ne: plebs tenuit, ne consules in proximum annum crearentur, Liv. 4, 30, 16: ne quid ferretur ad populum, patres tenuere, id. 3, 29, 8; 24, 19, 7.
With ut: tenuere patres, ut Fabius consul crearetur, Liv. 2, 42, 2 Weissenb. ad loc.: scripseram tenuisse Varenum ut sibi evocare testes liceret, Plin. Ep. 6, 5, 1.
- d. Of memory: alicujus memoriam cum summā benevolentiā tenere, to recollect, preserve a recollection of, Cic. Fam. 6, 2, 1.
Esp.: memoriā tenere: memoriā tenetis, compluris in Capitolio res de caelo esse percussas, you remember, Cic. Cat. 3, 8, 19; id. Fam. 1, 9, 12; Caes. B. G. 1, 14; cf.: memoriā teneo, C. Sulpicium Gallum, etc., id. Rep. 1, 14, 21; v. memoria; so without memoria, to bear in mind, remember, recollect: satin’ haec meministi et tenes? Plaut. Pers. 2, 2, 1: numeros memini, si verba tenerem, Verg. E. 9, 45: dicta tenere, Hor. A. P. 336; id. S. 2, 4, 8: quem (Cyrum) omnia militum tenuisse creditum est nomina, Quint. 11, 2, 50; 11, 2, 45.
- e. To reach an object striven after, to gain, acquire, obtain, attain (syn. assequor): per cursum rectum regnum tenere, Cic. Agr. 2, 17, 44: Servium Tullium post hunc captivā natum, ingenio virtute regnum tenuisse, Liv. 4, 3, 12: teneri res aliter non potest, Cic. Fam. 1, 1, 3: multa tenuisse, Liv. 42, 11, 8: causam, Ov. M. 13, 190.
- f. To hold, hold back, repress, restrain, bind, fetter, etc. (syn.: refreno, retineo): iracundiam teneat, avaritiam coërceat, Cic. Par. 5, 1, 33: dolorem, id. Att. 12, 38, 2: cupiditates, id. Verr. 2, 3, 1, § 3: somnum, id. Brut. 80, 278: risum, id. Vatin. 8, 20; Hor. A. P. 5: iram, Curt. 4, 2, 5: ea, quae occurrant, tenere, to hold back, keep to themselves, Cic. de Or. 2, 54, 221.
- g. Of laws, etc., to bind, hold, obligate, be binding on, control, etc.: quamquam leges eum non tenent, Cic. Phil. 11, 5, 11; cf.: interdicto non teneri, id. Caecin. 14, 41: voto quodam et promisso teneri, id. Att. 12, 18, 1: ut plebi scita omnes Quirites tenerent, Liv. 8, 12, 14; cf.: olim patricii dicebant se plebi scitis non teneri, Gai. Inst. 1, 3: cum velut in controverso jure esset, tenerenturne patres plebi scitis, legem tulere, ut quod tributim plebis jussisset, populum teneret, Liv. 3, 55, 3: teneri alienis foederibus, id. 24, 29, 11: poenā teneri, to be subject or liable to, Cic. Q. Fr. 2, 3, 5: testibus in re perspicuā teneri, to be convicted, id. Caecin. 2, 4; cf.: nemo ita in manifesto peccatu tenebatur, ut, etc., id. Verr. 2, 2, 78, § 191: caedis teneri, Quint. 5, 14, 11: teneri repetundarum, Tac. A. 11, 7 fin.: furti, Dig. 6, 1, 4: injuriarum, ib. 47, 10, 11: mandati, ib. 17, 1, 10.
Transf.: nisi illi ipsi, qui eas (libidines) frangere deberent, cupiditatis ejusdem tenerentur, Cic. Leg. 3, 13, 31 Mos. and Orell. N. cr.
- h. Of dispositions, desires, etc., to possess, occupy, control: quae te tanta pravitas mentis tenuerit, ut, etc., has had possession of you, Cic. Vatin. 6, 14: summum me eorum (librorum) studium tenet, id. Att. 1, 11, 3: magna me spes tenet, id. Tusc. 1, 41, 97: de triumpho nulla me cupiditas umquam tenuit, id. Att. 7, 2, 6: si consilio pulso libidines iracundiaeve tenerent omnia, id. Rep. 1, 38, 60: nisi forte quem inhonesta et perniciosa libido tenet, Sall. J. 3, 4: neque irā neque gratiā teneri, to be controlled or influenced, Cic. N. D. 1, 17, 45; so, teneri desiderio, id. Sen. 10, 33: studio philosophiae, id. Ac. 1, 2, 4: magno amore, Verg. A. 1, 675: pompā, ludis atque ejusmodi spectaculis teneri, to be enchained, fascinated, Cic. Fin. 5, 18, 48; cf.: ut oculi picturā teneantur, aures cantibus, id. Ac. 2, 7, 20: is qui audit, ab oratore jam obsessus est ac tenetur, id. Or. 62, 210.
With ne, Ov. M. 7, 146.
- k. To take in, comprise, comprehend, include: haec magnos formula reges, Excepto sapiente, tenet, Hor. S. 2, 3, 46.
More freq. pass.: teneri aliquā re, to be contained, comprised, grounded, to consist in a thing: ut homines deorum agnatione et gente teneantur, Cic. Leg. 1, 7, 23: id quod (genus officiorum) teneatur hominum societate, id. Off. 1, 45, 160: quae (causae) familiaritate et consuetudine tenentur, id. Fam. 13, 29, 1: dixi jam antea, ipsam rationem arandi spe magis et jucunditate quadam quam fructu atque emolumento teneri, id. Verr. 2, 3, 98, § 227.
- II. Neutr. (freq. after the Aug. per.; perh. not in Cic.).
- A. Lit.
- 1. To hold a position anywhere, maintain one’s self: quā abscisae rupes erant, statio paucorum armatorum tenebat, Liv. 32, 5, 12: duo extra ordinem milia tenuere, id. 3, 62, 7: tenent Danai, quā deficit ignis, Verg. A. 2, 505.
- 2. For cursum tenere, to hold or take one’s way, to sail, steer in any direction: Aeneam … ab Siciliā classe ad Laurentem agrum tenuisse, Liv. 1, 1, 4: Cassandream petentes, primo ad Mendin tenuere, Liv. 31, 45, 14: ad Mendaeum, id. 21, 49, 2: Diam, Ov. M. 3, 690: Creten, id. ib. 13, 706: Hesperiam, id. F. 1, 498: Ausoniam, id. ib. 4, 290 al.: medio tutissimus ibis … Inter utrumque tene, Ov. M. 2, 140.
- B. Trop., with the accessory idea of continuance (cf. I. A. 2. b. and B. 2. b. supra), to hold out, hold on, last, endure, continue, maintain itself, prevail, etc. (cf. obtineo): imber per noctem totam tenuit, Liv. 23, 44, 6; cf.: incendium per duas noctes ac diem unum tenuit, id. 24, 47, 15: per aliquot dies ea consultatio tenuit, id. 2, 3, 5; 3, 47, 6: tenet fama, lupam, etc., id. 1, 4, 6: quod nunc quoque tenet nomen, id. 1, 17, 6: fama tenuit, haud plus fuisse modio, id. 23, 12, 2; 21, 46, 10: tenuit consuetudo, quae cottidie magis invalescit, ut, etc., Quint. 2, 1, 1 Spald.; so, consuetudo, ut, etc., id. 8, 5, 2: nomen illud tenet, id. 9, 4, 47 Spald.; cf. Ov. M. 1, 712.
tĕner, ĕra, ĕrum, adj. [v. teneo; cf. tenuis, and Sanscr. tanu], soft, delicate, tender (class.; cf. mollis).
- I. Lit.
- A. In gen.: nihil est tam tenerum, neque tam flexibile neque quod tam facile sequatur quocumque ducas quam oratio, Cic. de Or. 3, 45, 176; cf. id. Brut. 79, 274; and v. II. infra): locus bipalio subactus siet beneque terra tenera siet, Cato, R. R. 45, 1; cf.: serito in loco, ubi terra tenerrima erit, id. ib. 151, 2: in tenero corpore, Lucr. 3, 765: procera et tenera palma, Cic. Leg. 1, 1, 2: radices harundinum, Caes. B. C. 3, 58: teneris arboribus incisis atque inflexis, id. B. G. 2, 17: cana legam tenerā lanugine mala, Verg. E. 2, 51: plantae, id. ib. 10, 49: caules, Hor. S. 1, 3, 116: gramen, id. C. 4, 12, 9: rami, Ov. M. 2, 359: uvae, id. R. Am. 83: prata tenerrima, id. A. A. 1, 299: aër, thin, transparent, Lucr. 2, 145; Verg. A. 9, 699; Ov. M. 4, 616: alvus, Cels. 3, 18: gallina, tender, Hor. S. 2, 4, 20; cf.: ferae tenuiores ad epulas, Gell. 17, 15, 7: caseus, Prud. Cath. 3, 70: Dianam tenerae dicite virgines, Hor. C. 1, 21, 1; so, virgines, id. ib. 4, 1, 26: conjux, id. ib. 1, 1, 26 Lycidas, id. ib. 1, 4, 19: saltatores, effeminate, Cic. Pis. 36, 89: vestem Purpuream teneris quoque Maecenatibus aptam, Juv. 12, 39: spado, id. 1, 22.
- B. In partic., of tender age, young: tener ipse etiam atque puellus, Lucil. ap. Prisc. p. 697 P.: tener et rudis, Cic. Leg. 1, 17, 47: tener in cunis et sine voce puer, Prop. 2, 6, 10: (annus) tener et lactens puerique simillimus aevo Vere novo est, Ov. M. 15, 201: mares, id. ib. 10, 84: equis vetulis teneros anteponere solemus, Cic. Lael. 19, 67: grex, Phaedr. 2, 4, 14: vitulus, Hor. C. 4, 2, 54: haedus, id. ib. 3, 18, 5: tigres, Val. Fl. 1, 491: manes, the shades of children, Stat. Th. 6, 121.
Of plants, tenerae res, Verg. G. 2, 343: teneri anni, youthful, tender, Plin. Pan. 15, 1; so, teneriores anni (opp. ferociores), Quint. 2, 2, 3: aetates, id. 1, 10, 34: a teneris, ut Graeci dicunt, unguiculis, i. e. from childhood, Cic. Fam. 1, 6, 2; for which: de tenero ungui, Hor. C. 3, 6, 24.
Absol.: a tenero, Quint. 1, 2, 18; cf.: ut (plantae) eam partem caeli spectent, cui ab tenero consueverunt, Col. 5, 6, 20.
Subst.: tĕnĕri, ōrum, m., the young, boys: parcendum est teneris, Juv. 14, 215; Claud. Laud. Stil. 2, 59; also: in teneris, in early youth, Verg. G. 2, 272; Quint. 1, 3, 13.
- II. Trop.
- A. In gen., soft, delicate, tender, etc.: est naturale in animis tenerum quiddam atque molle, Cic. Tusc. 3, 6, 12: virtus est in amicitia tenera atque tractabilis, id. Lael. 13, 48: tenerior animus, id. Fam. 5, 21, 3; cf.: tenerae Mentes, Hor. C. 3, 24, 52; so, animi, id. S. 1, 4, 128: pudor, Ov. H. 2, 143: est oratio mollis et tenera et ita flexibilis, ut, etc., Cic. Or. 16, 52; cf. id. Brut. 9, 38; cf. I. supra init.; so, versus, Hor. A. P. 246; Ov. A. A. 2, 273: carmen, id. Am. 3, 8, 2.
Transf., of elegiac poets: poëta, Cat. 35, 1; Ov. R. Am. 757: Propertius, id. A. A. 3, 333: molli tenerāque voce, Quint. 11, 3, 23: tenera delicataque modulandi voluptas, id. 9, 4, 31 et saep.
- B. In partic., of youthful weakness, tender: tener animus (pueri), Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 3; cf.: horum erroribus teneri statim et rudes animi imbuuntur, Tac. Or. 29; so, adhuc mentes, Quint. 2, 4, 5.
Hence, adv., tenderly, delicately, softly.
- a. tĕnĕrē (post-Aug.): dicere, Tac. Or. 26: recitare, Plin. Ep. 4, 27, 1: diligere, Vulg. Gen. 44, 20.
Comp.: complosit manus, Petr. 24.
Sup.: derasus cortex, Plin. 23, 3, 35, § 72.
- b. ‡ tĕnĕrĭter, only once cited: teneriter quidam efferunt, ut celeriter: alii vero tenere ut libere, Charis. p. 162 P.
* tĕnĕrasco, ĕre, v. inch. n. [tener], to grow tender, Lucr. 3, 765; cf. teneresco.
tĕnĕrē, adv., v. tener fin.
tĕnĕresco, ĕre, v. inch. n. [tener], to grow soft or tender (post-Aug., but tenerasco with Lucr.): in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur, Plin. 17, 22, 35, § 189; 28, 12, 50, § 183; Cels. 6, 6, 4; Tert. Res. Carn. 22.
tĕnĕrĭtas, ātis, f. [v. teneo; cf. tenuis, and Sanscr. tanu], softness, tenderness.
- I. Lit.: uvarum, Plin. 15, 24, 29, § 100: brassicae, id. 19, 8, 41, § 141: gemmae, id. 37, 7, 28, § 101: hujus jecori teneritas nulla praefertur, id. 9, 42, 67, § 143.
- II. Trop.: in primo ortu (rerum) inest teneritas et mollities quaedam, * Cic. Fin. 5, 21, 58 aetatis, Vitr. 4, 1 med.: teneritas Corinthiorum (opp. severus mos Doricorum), id. 1, 2 med.
‡ tĕnĕrĭter, adv., v. tener fin.
tĕnĕrĭtūdo, ĭnis, f. [tener], softness, tenderness si terra teneritudinem habet, Varr. R. R. 1, 36; casei, Pall. Mai, 9, 2: corticis, id. Jan. 15, 16: pueri primae teneritudinis, of the tenderest age, Suet. Tib. 44.
tĕnĕrōsĭtas, ātis, f. [tener], a tender age, Ven Vit S. Men. 2.
Tĕnes, is, v Tenedos.
† tēnesmos, i, m., = τεινεσμός, a straining at stool, tenesmus, Plin. 28, 14, 59, § 211; 20, 6, 23, § 54; 20, 21, 84, § 227; Nep. Att. 21, 2; Scrib. Comp. 142 (in Cels. 4, 18, written as Greek).
‡ Tĕnĭtae, ārum, f.: Tenitae credebantur esse sortium deae, dictae quod tenendi haberent potestatem, Fest. p. 368 Müll.
tĕnor, ōris, m. [teneo, II. B.], a holding on, holding fast; hence, an uninterrupted course, career, tenor (mostly post-Aug.; cf.: cursus, ordo).
- I. In gen.: hasta fugit servatque cruenta tenorem, keeps its course, Verg. A. 10, 340: (aulaea) placido educta tenore Tota patent, by a steady motion, Ov. M. 3, 113: hic tibi versandus tenor est, id. A. A. 2, 729: interrumpere tenorem rerum, Liv. 41, 15, 7: pugnae, id. 8, 38, 11: tenorem pugnae servabant, id. 30, 18: tenor vitae, Ov. H. 17, 14; Liv. 40, 12, 7: fati, Ov. H. 7, 112: eundem tenorem servare, Col. Arb. 2, 2: unus tenor algoris aestūsve, Plin. 14, 2, 4, § 27: eodem tenore duo insequentes consulatus gessi, Liv. 7, 40, 9; cf.: eodem consiliorum tenore, id. 22, 15, 1: uno et perpetuo tenore juris semper usurpato, numquam intermisso, id. 35, 16; austeritatis (in smaragdis), Plin. 37, 5, 18, § 67: tenorem in narrationibus servant, connection, Quint. 10, 7, 6: cum quantum, quale interrogantes gravi, comparantes acuto tenore concludunt, i. e. tone, accent, id. 1, 5, 26; cf. in plur.: adhuc difficilior observatio est per tenores vel accentus, id. 1, 5, 22; cf. § 26: vel heroos gressu truncare tenores, i. e. mingle pentameters with heroic verses, Stat. S. 5, 3, 99.
- B. Adverb.: uno tenore, in one course or direction, uninterruptedly, uniformly: isque (stilus medius) uno tenore, ut aiunt, in dicendo fluit, * Cic. Or. 6, 21: brevis profecto res est, si uno tenore peragitur, Liv. 5, 5, 7: uno tenore fidem colere, id. 22, 37, 10: tenore uno in mediam aciem illati, id. 22, 47, 6; cf.: hi mores eaque caritas patriae per omnes ordines velut tenore uno pertinebat, id. 23, 49, 3: so, uno velut tenore, id. 2, 42, 8.
- II. In partic., in the later jurid. lang., the connection, contents, sense, tenor of a law: pro tenore legis Aquiliae, Dig. 9, 2, 56: pro tenore S C Claudiani, Paul. Sent. 2, 21, 18: auctorum verba emendare tenore sententiae perseverante, non est prohibitum, Dig. 42, 1, 46.
Tēnos or -us, i, f., = Τῆνος, one of the Cyclades, between Andros and Delos, now Tino, Mel. 2, 7, 11; Plin. 4, 12, 22, § 65; Liv. 36, 21; Ov. M. 7, 469.
tensa, ae, f., the chariot or car on which the images of the gods were borne in the Circensian games.
- I. Lit.: tensam ait vocari Sinnius Capito vehiculum, quo exuviae deorum ludicris Circensibus in Circum ad pulvinar vehuntur. Fuit et ex ebore, ut apud Titinnium in Barbato, et ex argento, Fest. p. 364 Müll.; cf.: tensa ἅρμα θεῶν, Gloss. Philox.: via tensarum atque pompae, Cic. Verr. 2, 1, 59, § 154; 2, 3, 3, § 6; 2, 5, 72, § 186: tensam ducere, Liv. 5, 41, 2; 9, 40, 16: deducere, Suet. Aug. 43; id. Vesp. 5; Inscr. Grut. 35, 12.
- * II. Perh. for a carriage in gen.: vende tensam atque mulos: sine eam pedibus grassari, Titin. ap. Non. 316, 3.
tensĭo, ōnis, f. [tendo], a stretching, stretching out, extension (post-Aug. and very rare).
- I. In gen.: papilionum, a setting up, pitching, Hyg. Gromat. init.
Plur.: bracchia, quae in eas tensiones includuntur, Vitr 1, 1 med.
- II. In partic., a tension or contraction of the nerves, as a disease: nervorum, Scrib. Comp. 101; 255: praecordiorum, id. ib. 260; Veg. Vet. 1, 53 fin.
tensūra, ae, f. [tendo], a stretching out, a straining, tension (post-class.): papilionis, i. e. a setting up, pitching, Hyg. Gromat. init.: corporis, Veg. Vet. 1, 21 fin.; 2, 25; Theod. Prisc. 4, 1 med.
tensus, a, um, Part. of tendo.
* tentābundus (tempt-), a, um, adj. [tento], trying, making attempts: miles tentabundus, trying here and there, Liv. 21, 36, 1.
tentāmen, ĭnis, n. [tento], a trial, essay, attempt (poet.; perh. only in the two foll. passages): prima vocis tentamina sumpsit, Ov. M. 3, 341: tentamina Repellere, id. ib. 7, 734.
tentāmentum, i, n. [tento], a trial, proof essay, attempt (poet. and in post-Aug. prose; usu. in plur.).
- (α) In plur.: mortalia Tentamenta, Ov. M. 15, 629: fide (i. e. fidei), id. ib. 7, 728: tui, Verg. A. 8, 144: civilium bellorum, Tac. H. 2, 38.
- (β) In sing.: tentamenti gratiā, Gell. 9, 15, 6: tentamento frustrati, Amm. 24, 2, 4 al.
tentātĭo, ōnis, f. [tento].
- * I. An attack: valetudinem tuam jam confirmatam esse et a vetere morbo et a novis tentationibus, gaudeo, Cic. Att. 10, 17, 2.
- II. A trial, proof: perseverantiae, Liv. 4, 42, 4; 41, 23, 14.
- III. Temptation (eccl. Lat.), Vulg. Matt. 6, 13 et saep.
tentātor, ōris, m. [tento].
- I. An assailant, attempter, tempter: integrae Dianae (Orion), Hor. C. 3, 4, 71.
Esp., the tempter, i. e. the devil, Vulg. Matt. 4, 3; Juvenc. 1, 384.
- II. He who attacks: autumnus, tentator valetudinum, Tert. Anim. 48 init.
Tenthrēdon, ō̆nis, m., = Τενθρηδών, the father of Prothŏus, Hyg. Fab. 98.
tentīgo, ĭnis, f. [tendo], a tension; lecherousness, lust, Hor. S. 1, 2, 118; Auct. Priap. 23; 34, Mart. 7, 67, 2: vulvae, Juv. 6, 129.
tentĭpellĭum, ii, n. [tendo-pellis], that which stretches out a skin or hide, a hidestretcher, leather-stretcher.
- I. Lit.: tentipellium Artorius putat esse calceamentum ferratum, quo pelles extenduntur, indeque Afranium dixisse in Promo. pro manibus credo habere ego illos tentipellium, Fest. p. 364 Müll.; cf. Mart. 9, 73, 1.
- * II. Transf.: Titinnium ait Verrius existimare id (sc. tentipellium) medicamentum esse, quo rugae extenduntur, cum dicat: tentipellium inducitur, rugae in ore extenduntur, cum ille τροπικῶς dixerit, Fest. p. 364 Müll.
tento or tempto, āvi, ātum, 1 (part. gen. plur. tentantum, Verg. G. 2, 247), v. freq. a. [tendo], to handle, touch, feel a thing (class.; cf.: tango, tracto).
- I. Lit.
- A. In gen.: rem manu, Auct. Her. 4, 49, 62: manibus pectora, Ov. M. 10, 282; 10, 289: loca feminarum digitis, Col. 8, 11, 8: ficum rostro, Ov. F. 2, 254: flumen vix pede (with attingere), Cic. Leg. 2, 3, 6: quadratum, Lucr. 4, 234: caput in tenebris, Phaedr. 3, 10, 26: pullos singulos, Col. 8, 5, 17: invisos amictus, Verg. G. 3, 563: aciem pugionum, Suet. Ner. 49; cf.: acumen stili, id. Rhet. 5: bracchia emittit temptanti maria similis Sarpedon, Plin. 5, 27, 27, § 98: pullos, Col. 8, 5, 17; 8, 11, 8.
- B. In partic.
- 1. In medic. lang.: venas, to feel the pulse, Quint. 11, 3, 88; Suet. Tib. 72; Ov. H. 20, 139.
- 2. To try the strength of, make an attempt upon, i. e. to attack, assail (cf.: aggredior, adorior).
- (α) Of warfare: scalis et classe moenia oppidi tentans, Caes. B. C. 3, 40: opera nostra, id. B. G. 7, 73: urbem, Liv. 33, 5, 3; 26, 38, 5: munitiones, id. 9, 35, 1: moenia Aiexandriae, id. 45, 11: Achaiam, Caes. B. C. 3, 55 Britanniam, Suet. Claud. 17: aggredi et tentare, Vell. 2, 113, 3: aliquem auxiliis Thraciae, Flor. 2, 14, 4.
- (β) Of disease, poison, etc.: animi valentes morbo tentari non possunt, corpora possunt, Cic. Tusc. 4, 14, 31; cf.: gravis auctumnus omnem exercitum valetudine tentaverat, Caes. B. C. 3, 2: temptari a morbo, Plin. 24, 19, 113, § 174: praecordiorum inflatione tentari, Suet. Aug. 81: tentatus est motiunculis levibus, id. Vesp. 24; Hor. S. 2, 3, 163; id. Ep. 1, 6, 28; Verg. G. 3, 441 al.: vina temptant caput, attack, affect, Plin. 23, 1, 20, § 35.
Absol.: temptantis aquas non nocere, unwholesome, Plin. 20, 7, 26, § 68; cf. Verg. G. 2, 94.
- II. Transf., to try; to prove, put to the test; to attempt, essay a course of action, etc. (so most freq.; syn.: experior, periclitor).
- A. In gen., constr. with acc., with inf., with rel.-clause, with ut, or absol.
- (α) With acc.: cum se ipse perspexerit totumque tentarit, intelleget, etc., Cic. Leg. 1, 22, 59; cf.: se in arte memoriae, Quint. 11, 2, 34 (preceded by memoriam suam experiri): tentarem te, quo animo accipias, Cic. Fam. 15, 16, 3: quo utamur quasi equis temptatis, sic amicitiā aliquā parte periclitatis moribus amicorum, id. Lael. 17, 63; alicujus scientiam auguratus, id. Div. 1, 17, 32: tentarem summi regis prudentiam, id. Tusc. 1, 41, 98: ut satis impulsas tentavit pollice chordas, Ov. M. 10, 145: culturam agelli, Lucr 5, 1368: iter per provinciam per vim, Caes B. G. 1, 14: negatā iter viā, Hor. C. 3, 2, 22 Bosporum, id. ib. 3, 4, 31: Thetim ratibus, Verg. E. 4, 32: Oceanum, Tac. G. 34 fin.: Istrum, Claud. Cons. Prob. et Olybr. 135: aditus, Verg. A. 4, 293: temptanda via est, id. G. 3, 8: ad tentandum vadum fluminis, Curt. 4, 9, 15: nullo modo animus audientis aut incitari aut leniri potest, qui modus a me non tentatus sit, Cic. Or. 38, 132: rem frustra, Caes. B. C. 1, 26: belli fortunam, id. B. G. 1, 36; so, fortunam, id. ib. 3, 6; 7, 64; Sall. J. 7, 1: periculum, Cic. Cornel. Fragm. 1: quaestionem, id. Clu. 57, 157: patientiam vestram, id. Agr. 2, 7, 19: spem pacis, Liv. 21, 12, 3; cf.: spem triumphi, id. 28, 38, 4: libertatem, id. 6, 18, 11: relationem, id. 33, 23, 3: intercessionem, id. 9, 8, 13: silentium nequicquam per praeconem, id. 8, 33, 2: crimina, Hor. Ep. 1, 18, 80: majora, id. ib. 1, 17, 24: caelestia, id. ib. 1, 17, 34 et saep.
- (β) With rel.-clause: tentavi, quid in eo genere possem, Cic. Tusc. 1, 4, 7: tentabam, spiraret an non, Plaut. Mil. 4, 8, 26: quae sit fortuna facillima, temptat, Verg. A. 11, 761: cum tentaret si qua res esset cibi, something to eat, Phaedr. 4, 7, 4: tenta, Chrysogonus quanti doceat, Juv. 7, 175.
- (γ) With inf.: aquā prohibere hostem tentare coepit, Hirt. B. G. 8, 40: tentabo etiam de hoc dicere, Quint. 6, 2, 29; 2, 14, 1: (sol) caelum radiis accendere tentans, Lucr. 5, 659: tentarunt aequore tingi, Ov. M. 2, 172: (vestis) frustra tentata revelli, id. ib. 9, 168: taurus irasci in cornua temptat, Verg. A. 12, 104: nemo in sese tentat descendere, Pers. 4, 23: litteras deferre, Curt. 3, 7, 13; Juv. 7, 5.
- (δ) With ut: cum ille Romuli senatus tentaret post Romuli excessum, ut ipse gereret sine rege rem publicam, Cic. Rep. 2, 12, 23: quid aliud hoc judicio tentatur, nisi ut id fieri liceat? id. Rosc. Am. 5, 13; Suet. Caes. 11.
Impers. pass.: tentatum a L. Sextio tribuno plebis, ut rogationem ferret, etc., Liv. 4, 49, 6.
(ε) Absol.: tenta quā lubet, Plaut. Aul. 4, 4, 20: ne tentando cautiorem faceret, Hirt. B. G. 8, 23.
- B. In partic., to try any one, in a friendly or hostile manner; to urge, incite; to tempt, sound, tamper with; also, to excite, disquiet, disturb, agitate: quem ego toties omni ratione tentans ad disputandum elicere non potuissem, Cic. de Or. 2, 3, 13: cum per Drusum saepe tentassem, id. ib. 1, 21, 97: utrum admonitus an tentatus an, etc. … pervenerit ad hanc improbitatem nescio, id. Verr. 2, 1, 41, § 105: cum a proximis impetrare non possent, ulteriores tentant, Caes. B. G. 6, 2: animos servorum spe et metu, ut, etc., Cic. Clu. 63, 176: animos popularium, Sall. J. 48, 1: animos singulorum ad res novas, Suet. Tib. 12 fin.: animum precando, Verg. A. 4, 113: judicium pecunia, Cic. Clu. 4, 9; 30, 80: aliquem promissis et minis, Tac. H. 1, 75; cf.: tentatā Othonianorum fide per colloquium et promissa, id. ib. 2, 20: tribunos de fugae societate, Suet. Ner. 47: deos multā caede bidentium, Hor. C. 3, 23, 14: Junonem tentare Ixion ausus, Tib. 1, 3, 73; cf. Ov. A. A. 1, 389; Val. Max. 6, 1, 7: nationes lacessere bello et tentare, to agitate, Cic. Imp. Pomp. 9, 23; cf.: ut exsul potius tentare quam consul vexare rem publicam posses, id. Cat. 1, 10, 27: in his rebus evertendis unius hominis senectus, infirmitas solitudoque tentata est, id. Rab. Perd. 1, 2: militis iras, Luc. 2, 529; Vulg. Gen. 22, 1 et saep.
‡ tentor, ōris, m., a holder, a sort of servant or attendant employed at chariotraces, Inscr. Grut. 339, 5; 340, 3.
* tentōrĭŏlum, i, n. dim. [tentorium], a little tent, Auct. B. Afr. 47, 5.
tentōrĭum, ii, n. [tendo; prop. something stretched out], a tent (syn. tabernaculum), Hirt. B. G. 8, 5; Suet. Aug. 96; id. Tib. 18 med.; Verg. A. 1, 469; Ov. F. 3, 527; id. M. 8, 43; 13, 249; Luc. 1, 396; 6, 270; 9, 912.
* tentōrĭus, a, um, adj. [tentorium], of or for tents: pelles, tent-skins, Val. ap. Treb. Claud. 14.
1. tentus, a, um.
- I. Part. of tendo.
- II. Part. of teneo.
2. tentŭs, ūs, m. [teneo], a checking: haemorrhoidarum fluoris, Cael. Aur. Tard. 5, 1, 2.
Tentyra, ōrum, n., = Τέντυρα, τά, a city in Upper Egypt, the modern village of Denderah, Juv. 15, 35 and 76.
Called also Tentyris, Plin. 5, 9, 11, § 60.
Hence,
- A. Tentyrītes, ae, adj., of or belonging to Tentyra, Tentyrite: nomos, Plin. 5, 9, 9, § 49.
Plur. subst.: Tentyrītae, ārum, m., the inhabitants of Tentyra, Tentyrites, Plin. 8, 25, 38, § 92 (better, Tentyri insula); Sen. Q. N. 4, 2, 15.
- B. Tentyrītĭcus, a, um, adj., of Tentyra, Tentyric: linum, Plin. 19, 1, 2, § 14.
* tĕnŭābĭlis, e, adj. [tenuo], making thin, attenuating: unctiones, Cael. Aur. Acut. 3, 4, 34.
* tĕnŭātim, adv. [tenuo], thinly, Apic. 2, 4
tĕnŭis, e (in the poets also as dissyl. tēnuis, and hence sometimes written ten-vis, Lucr. 1, 875; 2, 232; 3, 232 al.; cf. tenuia and tenuius, trisyl., id. 4, 66; 4, 808; 3, 243, v. Carey, Lat. Prosody, § 47), adj. [root in Sanscr. tanu; ten., Gr. τείνω; prop. stretched out, drawn out; v. teneo; hence], thin, fine, close, etc. (syn.: gracilis, exilis).
- I. Lit.
- 1. Of texture, fine, thin: subtemen, Plaut. Merc. 3, 1, 20: vestes, Tib. 2, 3, 53: vestes, Ov. A. A. 3, 707: amictus, id. M. 4, 104: togae, Hor. Ep. 1, 14, 32: toga filo tenuissima, Ov. A. A. 3, 445: tunicae, id. F. 2, 319: natura oculos membranis tenuissimis vestivit et saepsit, Cic. N. D. 2, 57, 142: pellis, Ov. A. A. 3, 77: arietes tenuioris velleris, Col. 7, 2, 5.
- 2. Of substance, thin, rare, fine: tenue caelum (opp. crassum), Cic. Fat. 4, 7; so, tenue purumque caelum, id. Div. 1, 57, 130: aër, rare (with purus), id. N. D. 2, 16, 42; cf.: aethereus locus tenuissimus est, id. ib. 2, 15, 42: capilli, Ov. Am. 1, 14, 5: comae, Tib. 1, 9, 68: rima, Ov. M. 4, 65: vinum, thin, watery, Plin. 14, 9, 11, § 80; 15, 28, 33, § 110; 23, 1, 22, § 39: aqua, clear, Ov. F. 2, 250; cf. sanguis (opp. crassus), Plin. 11, 38, 90, § 221: agmen (militum), Liv. 25, 23, 16: acies, Tac. A. 1, 64; cf. pluviae, Verg. G. 1, 92.
- 3. Of form, slim, thin, lank, slender, fine: penna, Hor. C. 2, 20, 1: cauda (piscis), Ov. M. 4, 726: acus, id. Am. 3, 7, 30: tabellae, Mart. 14, 3, 1: nitedula, thin, lank, meagre, Hor. Ep. 1, 7, 29; cf.: canes macie tenues, Nemes. Cyn. 137: Gellius, Cat. 89, 1: Thais, Mart. 11, 101, 1: umbra (defuncti), Tib. 3, 2, 9; cf.: animae (defunctorum), Ov. M. 14, 411; id. F. 2, 565.
- 4. Of sounds, weak, thin: vox, Pompon. ap. Macr. S. 6, 4, 12 (Com. Rel. v. 59 Rib.); Quint. 11, 3, 32.
- B. Transf., in gen., little, slight, trifling, poor, mean, etc.: oppidum tenue sane, Cic. Verr. 2, 2, 22, § 53; cf.: magnae quondam urbis tenue vestigium, Plin. 3, 4, 5, § 32: murus, Cic. Rep. 4, 4, 4: amnis, Plin. 3, 5, 9, § 53: aqua, shallow, Liv. 1, 4, 6; Ov. F. 2, 250; Quint. 12, 2, 11: rivulus, Cic. Rep. 2, 19, 34: sulcus, Verg. G. 1, 68: foramen, Plin. 16, 36, 66, § 165: intervallum, id. 31, 2, 2, § 4: insignis tenui fronte Lycoris, Hor. C. 1, 33, 5: tenuem victum antefert copioso, Cic. Tusc. 3, 20, 49; so, victus, id. Fin. 2, 28, 90; id. Lael. 23, 86; Hor. S. 2, 2, 53: mensa, id. C. 2, 16, 14: cibus, Phaedr. 4, 13, 7: tenuissimum patrimonium, Auct. Her. 4, 38, 50: opes, Cic. Quint. 1, 2: res (familiaris), Hor. Ep. 1, 20, 20; cf. census, id. ib. 1, 7, 56: honores, Nep. Milt. 6, 2: praeda, Caes. B. G. 6, 35: tenuissimum lumen, Cic. N. D. 2, 19, 50: pumex, i. e. light, Prop. 3 (4), 1, 8.
Transf., of poor persons: tenuis (opp. locuples), Cic. Off. 2, 20, 70: servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, id. Inv. 1, 25, 35: fortunae constitui tenuiorum videbantur, id. Sest. 48, 103; cf.: locupletissimi cujusque census extenuarant, tenuissimi auxerant, id. Verr. 2, 2, 55, § 138: tenuis et obaeratus, Suet. Caes. 46: Regulus, Plin. Ep. 2, 20, 13.
With gen.: tenuis opum, Sil. 6, 19.
- II. Trop.
- A. Fine, nice, delicate, subtle, exact (syn.: elegans, subtilis): tenuis et acuta distinctio, Cic. Ac. 2, 14, 43; cf.: tenues autem differentias (praecepta) habent, Sen. Ep. 94, 35: (oratores) tenues, acuti, Cic. Or. 5, 20; so, orator, id. ib. 24, 81; Quint. 12, 10, 21: aures, Lucr. 4, 913: cura, Ov. P. 4, 6, 37: Athenae, elegant, Mart. 6, 64, 17: rationes latiore specie, non ad tenue limatae, Cic. Ac. 2, 20, 66: textum dicendi, Quint. 10, 1, 64.
Subst.: tĕnŭe, is, n., that which is subtle (opp. comprehensibile), Lact. 7, 4, 12.
- B. Transf. (acc. to I. B.), weak, trifling, insignificant, mean, low: cum tenuissimā valetudine esset, weak, feeble, delicate, Caes. B. G. 5, 40: tenuis atque infirmus animus, id. B. C. 1, 32: ingenium (opp. forte), Quint. 10, 2, 19: tenuis et angusta ingeni vena, id. 6, 2, 3: tenuis exsanguisque sermo, Cic. de Or. 1, 13, 57; Quint. 8, 3, 18: in ininimis tenuissimisque rebus labi, Cic. de Or. 1, 37, 169: tenuissimarum rerum jura, id. Caecin. 12, 34: artificium perquam tenue et leve, id. de Or. 1, 28, 129: grammatica, ars tenuis ac jejuna, Quint. 1, 4, 5: inanis et tenuis spes, Cic. Rosc. Com. 14, 43; cf.: spes tenuior, id. Att. 3, 19, 2: suspitio, id. Caecin. 15, 43: causa tenuis et inops, id. Fam. 9, 12, 2: curae, Verg. G. 1, 177: gloria, id. ib. 4, 6: damnum, Tac. A. 12, 39: negotia paulo ad dicendum tenuiora, Quint. 12, 9, 8: nec sua plus debet tenui Verona Catullo, i. e. to the author of trifling, amorous lays, Mart. 10, 103, 5; v. tenuo, II.
- 2. Esp., of rank, standing, etc., low, inferior, common: tenuiores, men of lower rank, the lower orders, Cic. Leg. 3, 10, 24; cf.: tenuis L. Virginius unusque de multis, id. Fin. 2, 20, 66: tenuissimus quisque, id. Verr. 2, 1, 47, § 123: homines, id. Mur. 34, 70; cf.: commoti animi tenuiorum, id. ib. 23, 47: si obscuri erunt aut tenues, id. Part. Or. 34, 117: qui tenuioris ordinis essent, id. Leg. 3, 13, 30: adulescentes tenui loco orti, Liv. 2, 3, 2.
Hence, adv.: tĕnŭĭter.
- 1. Lit.
- a. Thinly: alutae tenuiter confectae, Caes. B. G. 3, 13.
- b. Indifferently, poorly: Da. Quid rei gerit? Ge. Sic, tenuiter. Da. Non multum habet, Quod det, etc., Ter. Phorm. 1, 2, 95.
- 2. Trop.
- a. Finely, acutely, exactly, subtilely: tenuiter disserere, Cic. Or. 14, 46: tenuiter multa, multa sublimiter tenere, Plin. Ep. 4, 27, 1: scribere (with argute), id. ib. 6, 21, 4: tenuiter et argute multa disserit, Gell. 6, 2, 6.
Comp.: illae (argumentationes) tenuius et acutius et subtilius tractantur, Cic. Inv. 2, 16, 51.
- b. Lightly, slightly, superficially: mihi nimium tenuiter Siculorum erga te voluntatis argumenta colligere videor, Cic. Verr. 2, 2, 65, § 157; Auct. Her. 3, 8, 15; 4, 36, 48.
Sup.: tenuissime aestimare, Cic. Verr. 2, 4, 16, § 35.
tĕnŭescens, entis, Part. [tenuis], growing thin: lunā crescente, opp. tenuescente, Censor. Fragm. 3.
‡ tĕnŭĭārĭus, a, um, adj. [tenuo], of or belonging to thin clothing: VESTIARIVS, a maker of light clothing, Inscr. Grut. 650, 8; 1111, 7; Inscr. Gud. 200, 1; Inscr. Murat. 939, 16.
* tĕnŭĭcŭlus, a, um, adj. dim. [id.], slight, trifling, poor: apparatus, Cic. Fam. 9, 19, 1.
tĕnŭĭtas, ātis. f. [tenuis], thinness, slenderness, fineness, smallness, tenuity (class.).
- I. Lit.: casurusne in conspectum videatur animus, an tanta sit ejus tenuitas, ut fugiat aciem, Cic. Tusc. 1, 22, 50: valetudo modo bona sit, tenuitas ipsa delectat, slimness, id. Brut. 16, 64: crurum, Phaedr. 1, 12, 6: aëris, rarity (with siccitas), Sen. Q. N. 2, 10, 1: lini, Plin. 19, 1, 2, § 9: chartae, id. 13, 12, 24, § 79: capillamenti, id. 11, 37, 65, § 171: liniam duxit summae tenuitatis per tabulam, id. 35, 10, 36, § 81: caudae, id. 8, 33, 51, § 121: cribri, id. 18, 11, 27, § 105: aquae, thinness, clearness, purity, id. 31, 3, 23, § 38; cf. sanguinis, id. 11, 39, 92, § 226 et saep.
- B. Transf. (acc. to tenuis, I. B.), smallness, insignificance, poverty, indigence, scarcity: Magii, Cic. de Or. 2, 66, 265: alicujus, Cic. Fil. Fam. 16, 21, 4; Caes. B. G. 7, 17: aerarii, Cic. Off. 2, 21, 74: earum rerum, quas terra procreet, vel ubertatem vel tenuitatem, id. Div. 2, 13, 30.
- II. Trop., fineness, acuteness, minuteness in language: limata tenuitas et rerum et verborum, Cic. Fin. 3, 12, 40; id. Opt. Gen. Or. 3, 9: (dialectica) sectas ad tenuitatem suam vires ipsā subtilitate consumet, Quint. 12, 2, 13; 12, 10, 35; 10, 2, 23: discriminum ac differentiarum tenuitates, fine shades, Gell. 1, 3, 29.
tĕnŭĭter, adv., v. tenuis fin.
tĕnŭo, āvi, ātum, 1, v. a. [tenuis], to make thin, slender, meagre, fine, rare; to dilute, rarefy, attenuate, etc. (poet. and in post-Aug. prose; syn.: rarefacio, minuo).
- I. Lit.: assiduo vomer tenuatur ab usu, Ov. P. 2, 7, 43: hoc (tempus) tenuat dentem aratri, id. Tr. 4, 6, 13: sol matutinum aëra spissum et umidum ortu suo tenuat, Sen. Q. N. 5, 3, 2; so, aëra, to rarefy, Stat. Th. 1, 338: auras, Ov. M. 14, 399: ipsā autem macie tenuant armenta volentes, make lean, Verg. G. 3, 129: tenuatum corpus, Hor. S. 2, 2, 84: corpus parvo victu tenuatum, Tac. A. 15, 63: exiles videor tenuatus in artus, Prop. 2, 22 (3, 15), 21: se in undas, to dissolve into water, Ov. A. A. 1, 761; so, artus in undas, id. M. 15, 551; cf.: tenuatus in auras, Aëraque umor abit, id. ib. 15, 246: vocis via est tenuata, narrowed, contracted, id. ib. 14, 498: flumina per multos rivos, id. R. Am. 445: chartam interpolatione, Plin. 13, 12, 23, § 75: adipes, Quint. 2, 10, 6: luna quater plenum tenuata retexuit orbem, i. e. waning, Ov. M. 7, 531: ne ad spadonum exilitatem vox nostra tenuetur, Quint. 11, 3, 19; so, vocem, id. 11, 3, 32.
- II. Trop., to make small or trifling, to lessen, diminish, reduce, weaken, enfeeble: utque meae famam tenuent oblivia culpae, Ov. Tr. 3, 11, 65: iram, id. H. 20, 73: vires amoris, id. M. 5, 374: magna modis tenuare parvis, to lessen, degrade, Hor. C. 3, 3, 72: gesta tanti viri enumerando, Pac. Pan. ad Theod. 5; Claud. IV. Cons. Hon. 127: dicite, quo pariter carmen tenuastis in antro, have spun out a slight elegiac poem, Prop. 3 (4), 1, 5; cf.: Maximo carmen tenuare tanto, Stat. S. 4, 7, 2; v. tenuis, II. B.
† 1. tĕnus, ŏris, n. [root ten-; Gr. τείνω; v. teneo], = τένος, a cord, snare, gin, springe: intendere tenus, Plaut. Bacch. 4, 6, 23; cf.: tenus est laqueus, dictus a tendiculā, Non. 6, 12: tenus est proprie extrema pars arcūs, Serv. Verg. A. 6, 62.
2. tĕnus [root ten; v. teneo], perh. orig., an acc. of direction, and hence joined with gen.; afterwards a prep. with abl. (its supposed construction with the acc. rests upon a false reading in the passages, Ov. H. 12, 27; Val. Fl. 1, 537; Suet. Caes. 52, where the abl. is the true reading), prop. lengthwise, to the end; hence, as far as, up or down to, unto, to (placed after its case; mostly poet. and in post-Aug. prose; not in Cæs.).
- I. In gen. ( α ) With gen. plur. (so not in the prose of Cicero): labrorum tenus, along the lips, Lucr. 1, 940; 4, 15: lumborum tenus, as far as the loins, Cic. Arat. 83 (324): crurum tenus, Verg. G. 3, 53: laterum tenus, id. A. 10, 210: per aquam ferme genūs tenus altam, Liv. 44, 40, 8: aurium tenus, * Quint. 12, 2, 17: illi rumores Cumarum tenus caluerunt, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 2: urbium Corcyrae tenus, Liv. 26, 24, 11.
- (β) With abl. (so most freq. in prose and poetry): Tauro tenus, Cic. Deiot. 13, 36; Nep. Con. 2, 3: Arimino tenus, Suet. Aug. 30: Antio tenus, id. Tib. 38: Ostiā tenus, id. Ner. 16: Aethiopiā tenus, id. Caes. 52: erat pectoribus tenus, Liv. 21, 54, 9: inguinibus tenus, Cels. 1, 3: pube tenus, Verg. A. 3, 427: summo tenus ore, id. ib. 1, 737: collo tenus, Ov. M. 2, 275: pectoribus tenus, id. ib. 15, 512; 15, 673: poplite deinde tenus, id. ib. 5, 593: pennis tenus, id. ib. 6, 258: mediā tenus alvo, id. F. 2, 145: lateri capulo tenus abdidit ensem, Verg. A. 2, 553: poti faece tenus cadi, Hor. C. 3, 15, 16: tres regiones solo tenus dejectae, Tac. A. 15, 40 fin.: tectis tenus, id. ib. 13, 41: extollere caelo tenus, Just. 12, 6, 2.
Of time: Cantabrico tenus bello nec ultra, Suet. Aug. 85; cf.: volneribus tenus, of the fighting of gladiators, Liv. 41, 20, 12 et saep.
So the compounds, eātenus, hactenus, quātenus, quādantenus, v. h. vv.
- II. In partic.
- A. After, according to, by: tertium et quartum consulatum titulo tenus gessit, Suet. Caes. 76; so, titulo tenus, id. Claud. 25; id. Dom. 1, 31: facie tenus, i. e. for the sake of appearances, App. M. 10, p. 250, 9: specie tenus, Amm. 14, 7, 5: terrore tenus, id. 16, 8, 3.
- B. Verbo tenus, less freq. nomine tenus, as far as the meaning of the word extends, in name, nominally (very rare): veteres verbo tenus … de re publicā disserebant, Cic. Leg. 3, 6, 14; Liv. 34, 5, 4: haec verba cum affectu accipimus, non verbo tenus, Dig. 2, 2, 1 med.: usurpatas nomine tenus urbium expugnationes dictitans, Tac. A. 15, 6 fin.