Lewis & Short

No entries found. Showing closest matches:

Bŏna Dea (Dīva), the good goddess, worshipped by the women of Rome as the goddess of chastity and fertility. No man was permitted to enter her temple; but in later times it became the resort of unchaste women, and the scene of license, Macr. S. 1, 12, 21 sqq.; Ov. A. A. 3, 244; cf. also id. ib. 3, 637; Juv. 2, 84 sq.; 6, 314. Clodius invaded this sanctuary, and is hence called by Cicero the priest of the Bona Dea, Cic. Att. 2, 4, 2; id. Har. Resp. 17, 37.

dīva, ae f., a goddess, v. divus.

dīvus, a, um, also dīus, a, um, (without the digamma) adj. [δῖος], of or belonging to a deity, divine.

  1. I. Prop. (mostly archaic and poet.). As an adj. very rarely: res divas edicit, Naev. ap. Non. 197, 15; so, diva caro, Prud. Psych. 76: DIUM fulgur appellabant diurnum, quod putabant Jovis, ut nocturnum Summani, Paul. ex Fest. p. 75, 14 Müll.
    Far more freq.,
    1. B. Subst.: dīvus (dīus), i, m., and dīva (dia), ae, f., a god, a goddess, a deity.
          1. (α) Form dīvus: si divus, si diva, esset, etc., a precatory formula in Liv. 7, 26; cf. ib. 29, 27; 8, 9: is divus (sc. Apollo) exstinguet perduelles vestros, Carm. Marcii, ib. 25, 12; cf.: dive, quem proles Niobea, etc., Hor. C. 4, 6, 1: mortalindecuit violari vulnere divum? Verg. A. 12, 797: utinam me divi adaxint ad suspendium, Plaut. Aul. 1, 1, 11: divi, Lucr. 6, 387; Verg. A. 3, 363; 12, 28; Hor. C. 4, 2, 38 al.: divos, Plaut. Mil. 3, 1, 133; Cic. Leg. 2, 8; Verg. E. 1, 42; id. A. 3, 222; Hor. C. 2, 8, 11; id. S. 2, 3, 176 et saep.: divumque hominumque pater, rex, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 65 Müll.; Verg. A. 1, 65; 2, 648; 10, 2 et saep.: divom atque hominum clamat fidem, Plaut. Aul. 2, 4, 20; cf.: pro divum fidem, Ter. Ad. 4, 7, 28; more rarely, divorum, Verg. A. 7, 211: (munera) digna diva venustissima Venere, Plaut. Poen. 5, 4, 4: Turni sic est affata sororem Diva deam, i. e. Juno, Verg. A. 12, 139; cf. id. ib. 1, 447; 482: Diva Bona for Bona Dea, Ov. F. 5, 148: divos scelerare parentes, the family gods = θεοί πατρῶοι, Cat. 64, 404.
          2. (β) Form dīus: Dii Indigetes Diique Manes, a precatory formula in Liv. 8, 9: Dia Dearum, Enn. ap. Fest. p. 301 Müll. (Ann. v. 22, ed. Vahl.); cf.: DEA DIA, i. e. Ceres, Inscr. Orell. 961 and 1499: Venus pulcherrima dium, Enn. ap. Prob. ap. Verg. E. 6, 31.
  2. II. Transf.
    1. A. Godlike, divine, an epithet applied to any thing deified or of extraordinary excellence or distinction: urbi Romae divae, Liv. 43, 6; cf. sarcastically: est ergo flamen, ut Jovi, etc., sic divo Julio M. Antonius, Cic. Phil. 2, 43: Romule die, Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41, 64 (Ann. v. 115, ed. Vahl.): Ilia dia nepos, id. ap. Fest. p. 286, 16 Müll. (Ann. v. 56, ed. Vahl.): dia Camilla, Verg. A. 11, 657: dias in luminis oras, Lucr. 1, 22; so, Voluptas, id. 2, 172: otia, id. 5, 1389: profundum (cf. ἅλς δῖα), Ov. M. 4, 537: sententia Catonis, Hor. S. 1, 2, 32: poëmata, Pers. 1, 31 et saep.
      After the Aug. period divus became a frequent epithet for the deceased Roman emperors in the historians, and on coins and inscriptions, Suet. Dom. 23; Liv. Epit. 137.
    2. B. dīvum, i, n., the sky, Varr. L. L. 5, § 65 Müll.
      Esp. freq., sub divo, like sub Jove, under the open sky, in the open air, Cic. Verr. 2, 1, 19 Zumpt N. cr.; Varr. L. L. l. l.; Cels. 1, 2; Suet. Caes. 72; Verg. G. 3, 435; Hor. C. 2, 3, 23 et saep.: sub divum rapiam, id. ib. 1, 18, 13.

dī-văgor, āri, v. dep. n., to wander, wander about (post-class.): animus huc atque illuc, Lact. 4, 3, 20; Cod. Just. 1, 3, 52, § 1 al.

dīvālis, e, adj. [divus].

  1. I. Divine (very rare): nomen, Spart. Carac. 11, § 7; FERIAE DIVALES ANGERONIAE, kept on the 21st of December, Fast. Verrii Fl. ap. Orell. Inscr. II. p. 410; called also DIVALIA, Calend. Maff. ib. p. 411.
  2. II. Imperial: constitutiones, Cod. Just. praef. de emend. no. 4.

dī-vārĭco, no perf., ātum, 1, v. a. and n.

  1. I. Act., to spread asunder, to stretch apart (very rare): taleas super terram, Cato R. R. 45 fin.: tigna, Vitr. 10, 2: hominem in ea statua, Cic. Verr. 2, 4, 40: divaricatis cruribus, Prud. στεφ. 5, 252; cf. pedibus, Amm. 22, 11.
  2. * II. Neutr., to be spread out: ungulae, Varr. R. R. 2, 5, 8.

dī-vello, velli (Ov. M. 11, 38; but divulsi, Sen. Hippol. 1173), vulsum, 3, v. a.

  1. I. To rend asunder, to tear in pieces, to separate violently, to tear (class.; cf.: findo, scindo, dirimo, segrego, secerno).
    1. A. Lit.: res a natura copulatas audebit divellere, Cic. Off. 3, 18 fin.: corpus, et undis spargere, Verg. A. 4, 600; so, corpus, Ov. M. 4, 112: agnam, Hor. S. 1, 8, 27; cf.: suos artus lacero morsu, Ov. M. 8, 878: membra, id. Tr. 3, 9, 27; id. M. 13, 865 et saep.: magnos montes manibus, i. e. to cleave, Lucr. 1, 202; cf.: mediam partem quercus (with discidere), Gell. 15, 16, 3: nodos manibus, to untie, Verg. A. 2, 220: paenulam sentibus, Suet. Ner. 48: nubem, Lucr. 6, 203; cf.: moenia mundi, id. 6, 122.
    2. B. Trop., to tear violently apart, remove, destroy, sunder: commoda civium, Cic. Off. 2, 23, 82: rem dissolutam divulsamque conglutinare, id. de Or. 1, 41, 188; cf. id. ib. 3, 6, 24: affinitas divelli nullo modo poterat, to be dissolved, destroyed, id. Quint. 6, 25; cf. amicitiam, Sen. Ep. 6; and: amorem querimoniis, Hor. C. 1, 13, 19: somnos (cura), id. Ep. 1, 10, 18: distineor et divellor dolore, am distracted, Cic. Planc. 33, 79.
  2. II. (Like distraho, II.) To tear away, separate, remove from something (class.).
    1. A. Lit.: membra divellere ac distrahere, Cic. Sull. 20 fin.: aliquem ab aliquo, id. Cat. 2, 10, 22; id. Mil. 36: liberos a parentum complexu, Sall. C. 51, 9; for which: aliquem dulci amplexu, Verg. A. 8, 568; cf.: Damalin adultero, Hor. C. 1, 36, 19: nec me umquam Gyas (sc. a te), id. ib. 2, 17, 15.
    2. B. Trop.: sapientiam, temperantiam, a voluptate divellere ac distrahere, Cic. Fin. 1, 16, 50.
      So of persons, to draw away from one in feeling, to estrange: qui a me mei servatorem capitis divellat ac distrahat, Cic. Planc. 42, 102.

dī-vendo, no perf., dĭtum, 3, v. a., to sell piecemeal, in different parcels, to retail (rare): bona, Cic. Agr. 1, 3; Liv. 3, 13; Tac. A. 6, 17: praedam, Liv. 1, 53.

dī-ventĭlo, āvi, ātum, 1, v. a., to spread abroad.
Transf.: diventilatis in vulgus opinionibus, Tert. Anim. 5.

dī-verbĕro, no perf., ātum, 1, v. a., to strike asunder, to cut, cleave, divide.

  1. I. Lit. (poet. and post-Aug. prose): res ictu, Lucr. 1, 223: aërias undas, id. 2, 151: volucres auras sagittā, Verg. A. 5, 503: umbras ferro, id. ib. 6, 294; 9, 411: fluctus, Curt. 4, 4: quod jubis pronos cervix diverberet armos, flaps, strikes, Nemes. Cyn. 265.
  2. II. Transf., to cudgel soundly: servum, Lact. 2, 7 fin.

dī-verbĭum, ii, n. [verbum],

  1. I. the colloquial part of a comedy, the dialogue, Liv. 7, 2; Petr. 64, 2; Diom. p. 489 P. al.
  2. II. Transf., in gen., a comedy.
    Plur.,
    Aus. Idyll. 4, 61.

dī-vergĭum, ii, n. [vergo], a point of separation: aquarum, water-shed, Sic. Fl. p. 24 ed. Goes. al.; cf. divortium.

dē-verro (dīv-), ĕre, v. a., to sweep away, sweep out (very rare): devorare omnia ac deverrere, Lucil. ap. Non. 420, 7; Varr. ap. Aug. Civ. D. 6, 9; Col. 7, 4, 5.

dī-verro, ĕre, v. deverro.

dīverse (dīvorse), adv., v. diverto, P. a. fin.

dī-verto (vorto), ti, sum, 3, v. n., to turn or go different ways, to part, separate, turn aside (in the verb. finit. rare; not in the class. per.).

  1. I. Lit.
    1. A. To turn out of the way; hence, of travellers, to stop, lodge, sojourn: qui divertebat in proximo, Amm. 14, 7, 15: in cenaculum, Vulg. 4 Reg. 4, 11: ad hominem peccatorem, to visit, id. Luc. 19, 7 al.
    2. B. Of a married woman, to leave her husband: (uxor) sive diverterit, sive nupta est adhuc, Dig. 9, 2, 27, § 30; cf. so of divorce: si uxor a legato diverterit, ib. 5, 1, 42: nullis matrimoniis divertentibus, Gell. 4, 3. V. also divortium.
  2. II. Trop., to deviate from each other, to differ: divortunt mores virgini longe ac lupae, Plaut. Ep. 3, 3, 22.
    Hence, dīversus (-vorsus), a, um, P. a., turned different ways.
  1. I. Set over against each other, opposite, contrary (freq. and class.; cf.: adversus, contrarius).
    1. A. Lit.: in diversum iter equi concitati, Liv. 1, 28: fenestrae, opposite each other, Prop. 1, 3, 31; cf. ripa, Sil. 1, 264 Drak.: iter a proposito diversum, Caes. B. C. 1, 69, 1; cf.: diverso ab ea regione itinere, id. ib. 3, 41, 4: diversis ab flumine regionibus, id. B. G. 6, 25, 3: diversam aciem constituit, id. B. C. 1, 40, 5: duo cinguli maxime inter se diversi, i. e. the two polar circles, Cic. Rep. 6, 20 (13): diversum ad mare dejectus, Tac. A. 2, 60; cf.: procurrentibus in diversa terris, id. Agr. 11: in diversum flectere, Plin. 11, 45, 101, § 248: binas per diversum coassationes substernere, cross-wise, Plin. 36, 25, 62, § 186.
    2. B. Trop.
      1. 1. In gen., different, diverse, opposite, contrary, conflicting (cf.: varius, differens, discrepans, multiplex): monstrum ex contrariis diversisque inter se pugnantibus naturae studiis cupiditatibusque conflatum, Cic. Cael. 5 fin.; cf.: quis non diversa praesentibus contrariaque expectatis aut speret aut timeat? Vell. 2, 75, 2: pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia, Sall. C. 5, 8; cf. Liv. 34, 4.
        In the sup.: ne illi falsi sunt, qui diversissimas res pariter exspectant, ignaviae voluptatem et praemia virtutis, Sall. J. 85, 20: diversa sibi ambo consilia capiunt, Caes. B. C. 3, 30, 1: est huic diversum vitio vitium prope majus, Hor. Ep. 1, 18, 5; cf. Vell. 2, 80, 2: initio reges diversi pars ingenium, alii corpus exercebant, pursuing opposite courses, Sall. C. 2, 1: diversi imperatoribus (sc. Scipioni et Mummio) mores, diversa fuerunt studia, Vell. 1, 13, 3: dividere bona diversis, Hor. S. 1, 3, 114; cf. id. ib. 1, 1, 3; Vell. 2, 60 fin. et saep.
        Of conflicting passions: Pentheum diripuisse aiunt Bacchas; nugas fuisse credo, prae quo pacto ego divorsus distrahor, Plaut. Merc. 2, 4, 2.
        Comp.: divorsius, Lucr. 3, 803.
      2. 2. In partic. (like contrarius, II. 2.), inimically opposed, of hostile or opposite opinions, unfriendly, hostile: certa igitur cum illo, qui a te totus diversus est, Cic. Ac. 2, 32: regio ab se diversa, Liv. 32, 38: diversos iterum conjungere amantes, Prop. 1, 10, 15: acies, Tac. A. 13, 57; 14, 30: factio, Suet. Caes. 20; id. Tib. 3 fin.; cf. partes, id. Caes. 1: diversae partis advocatus, opposite, id. Gramm. 4: diversi ordiuntur, etc., Tac. A. 2, 10: subsellia, of the opponents, Quint. 11, 3, 133; cf. Tac. Or. 34: minuere invidiam aut in diversum eam transferre, Quint. 11, 1, 64: defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diversum auctores trahunt, are not agreed, Liv. 25, 11 fin.; cf.: nullo in diversum auctore, Tac. A. 12, 69: consistentis ex diverso patroni, on the opposite side, Quint. 4, 1, 42: ex diverso, id. 5, 11, 43; Tac. A. 13, 40; id. H. 4, 16 et saep.; also: e diverso, Plin. 4, 4, 5, § 9; Just. 30, 4, 6; the latter in Sueton, and the elder Pliny, i. q. contra, on the contrary: sunt qui putent, etc. … Alii e diverso, etc., Suet. Caes. 86; cf. id. Aug. 27; id. Dom. 9; Plin. 2, 50, 51, § 135; 5, 9, 10, § 56 al.; cf. Sillig. ad Plin. 14, 2, 4, § 35; Gai. Inst. 2, 16.
  2. II. In different directions, apart, separate (so most freq. in all periods and kinds of writing).
    1. A. Lit.: dispennite hominem divorsum et distennite, spread out in opposite directions, i. e. his limbs, Plaut. Mil. 5, 14: diversae state, id. Truc. 4, 3, 14; cf.: diversi pugnabant, separately, Caes. B. C. 1, 58, 4; so, jam antea diversi audistis, Sall. C. 20, 5; and: sive juncti unum premant, sive id diversi gerant bellum, Liv. 10, 25: diversi dissipatique in omnes partes fugere, Caes. B. G. 2, 24, 4; cf.: ex diversa fuga in unum collecti, Liv. 42, 8: age diversos et disice corpora ponto, Verg. A. 1, 70: diversi consules discedunt, Liv. 10, 33, 10; 22, 56; Nep. Dat. 11, 3 al.; cf.: quo diversus abis? away, Verg. A. 5, 166; 11, 855: qui (portus) cum diversos inter se aditus habeant, in exitu conjunguntur et confluunt, Cic. Verr. 2, 4, 52 fin.; cf. id. Agr. 2, 32, 87; Liv. 40, 22: in locis disjunctissimis maximeque diversis, very widely separated, Cic. de Imp. Pomp. 4; so, loca, id. ib. 16; Caes. B. G. 2, 22, 1 et saep.
      Cf. in the sup.: diversissimis locis subeundo ad moenia, Liv. 4, 22: itinera, Caes. B. G. 7, 16 fin.; id. B. C. 3, 67, 2: proelium, fought in different places, Hirt. B. G. 8, 19, 2 et saep.: sunt ea innumerabilia, quae a diversis emebantur, by various people, individuals (as an indefinite term for persons), Cic. Phil. 2, 37.
      Poet., i. q. remotus, remote, far-distant: Aesar, i. e. flowing in another, remote country, Ov. M. 15, 23; cf. Verg. A. 3, 4; 11, 261; 12, 621; 708: diverso terrarum distineri, distance apart, remoteness, Tac. A. 3, 59.
    2. B. Trop.
      1. 1. Different, unlike, dissimilar: varia et diversa genera et bellorum et hostium, Cic. de Imp. Pomp. 10 fin.; cf.: variae et diversae et diffusae disputationes, id. de Or. 3, 16, 61; 1, 61 fin.: diversa ac dissimilis pars, id. Inv. 1, 23, 33; cf.: diversa studia in dissimili ratione, id. Cat. 2, 5: flumina diversa locis, Verg. G. 4, 367; so Ov. M. 1, 40: oris habitu simili aut diverso, Quint. 9, 3, 34 al.: ut par ingenio, ita morum diversus, Tac. A. 14, 19: a proposita ratione diversum, Cic. Brut. 90; cf.: ab his longe diversae litterae, Sall. C. 34 fin.; Quint. 4, 1, 9; cf. also id. 2, 10, 7: huic diversa sententia eorum fuit, id. 3, 6, 32.
        Cf. so with dat., Quint. 2, 3, 10; 3, 10, 3 et saep.
        With gen.: diversa omnium, quae umquam accidere, civilium armorum facies, Tac. A. 1, 49: diversa in hac ac supradicta alite quaedam, Plin. 10, 12, 15, § 32: eruca diversae est, quam lactuca, naturae, id. 19, 8, 44, § 154.
      2. 2. Divided, fluctuating, hesitating, inconsistent: metu ac libidine divorsus agebatur, Sall. J. 25, 6: qui diversus animi modo numen pavescere, modo, etc., Tac. H. 4, 84: diversi fremat inconstantia vulgi, Tib. 4, 1, 45.
        Adv.: dī-verse or dīvorse (acc. to II.), different ways, hither and thither; in different directions (very rarely): corpora prostrata diverse jacebant, scattered, Auct. B. Afr. 40 fin.; so, pauci paulo divorsius conciderant, Sall. C. 61, 3: multifariam diverseque tendere, Suet. Galb. 19.
    3. B. Trop. of the mind: curae meum animum divorse trahunt, Ter. And. 1, 5, 25: ab eodem de eadem re diverse dicitur, differently, Cic. Inv. 1, 50: diversissime adfici, very variously, Suet. Tib. 66: uti verbo ab alicujus sententia diverse, in a different meaning, Gell. 6, 17, 9.

dīversī̆clīnĭa, ōrum, n. [diversus + κλίνω], = ἑτερόκλιτα, words irregularly inflected, Prisc. 1065 P.

dīversĭ-cŏlor (dīvors-), ōris, adj. [diversus], of various colors, party-colored (late Lat.): unda, Mart. Cap. 1, § 14; § 67: metalla, id. 8, § 811.

dīversĭ-cŏlōrus, a, um, adj., collat. form of diversicolor, party-colored, Mart. Cap. 1, § 74.

dīversĭtas, ātis, f. [diversus] (postAug.; cf.: differentia, discrepantia, discrimen, varietas, variatio).

  1. I. (Acc. to diversus, I. B.) Contrariety, contradiction, disagreement: mira diversitate naturae, Tac. G. 15: inter exercitum imperatoremque, id. H. 1, 62; cf. auctorum. Plin. 6, 26, 30, § 124; Suet. Calig. 8: inter medicos, Plin. 20, 5, 20, § 42.
  2. II. (Acc. to diversus, II.) Diversity, difference: tanta per omnes gentes nationesque linguae, Quint. 11, 3, 87: ciborum, id. 1, 12, 5: multiplex personarum, causarum, etc., id. 10, 15, 10: ingeniorum, Plin. Ep. 7, 30 fin.: consiliorum, Tac. H. 4, 76 et saep.: inter unciam et digitum, Front. Aquaed. 24 et saep.
    In plur., Flor. 3, 10, 6.
  3. III. Concr., a variety: lignorum, Vulg. Exod. 31, 5.

dīversōrium, v. deversorius.

dēversōrĭus, a, um (dīver-, Auct. Her. 4, 51, 64; Sen. Ep. 108, 6; Curt. 7, 2, 22), adj. [2. deversor], belonging to an inn or lodging-place, fit to lodge in: taberna, a lodging-place, lodging, inn, Plaut. Men. 2, 3, 81; id. Truc. 3, 2, 29; Suet. Ner. 27. In this sense also subst., dēversōrĭum (old form dēvors-), ii, n. (for syn. cf.: caupona, hospitium, taberna, popina, ganea), Cic. de Sen. 23, 84; id. Fam. 6, 19; id. Att. 4, 12; Liv. 1, 51; 21, 63; Suet. Vit. 7 al.: studiorum, non libidinum, Cic. Phil. 2, 41: officina nequitiae et deversorium flagitiorum omnium, id. Rosc. Am. 46, 134.
Also in gen. for taberna: monumentorum bustorumque, Suet. Ner. 38; Vulg. Luc. 2, 7 al.

dīversus, a, um, Part. and P. a., from diverto.

dēvertĭcŭlum (many MSS. and some edd. dīvert-, old form dēvort-), i, n. [deverto].

  1. I. A by-road, by-path, side-way.
    1. A. Prop.: quae deverticula flexionesque quaesivisti? Cic. Pis. 22, 53; Ter. Eun. 4, 2, 7; Curt. 3, 13, 9; Suet. Ner. 48; Plin. 31, 3, 25, § 42; Front. Aquaed. 5: fluminis, a branch, Dig. 41, 3, 45; 44, 3, 7.
    2. B. Trop., a deviation, digression: legentibus velut deverticula amoena quaerere, Liv. 9, 17; cf. Quint. 10, 1, 29; 9, 2, 79: aquarum calidarum, i. e. a mode of cure (deviating from the simple one) by the use of warm water, Plin. 29, 1, 8, § 23: significationis, derivation, Gell. 4, 9 in lemm.: a deverticulo repetatur fabula, from the digression, Juv. 15, 72: per varia sectarum deverticula, byways of doctrine, Arn. 2, 13.
  2. II. A place for travellers to put up; an inn, a lodging.
    1. A. Prop.: cum gladii abditi ex omnibus locis deverticuli protraherentur, Liv. 1, 51 fin.; also, a resort for low characters: lupanaria et deverticula, Tac. A. 13, 27.
    2. B. Trop., a refuge, retreat, lurking-place, Plaut. Capt. 3, 3, 8; Cic. Part. 39, 136; id. Rosc. Com. 17, 51; Quint. 12, 3, 11; Plin. 10, 50, 71, § 140.

dīvertium, ii, n., v. divortium.

dīves, ĭtis, and dīs, dīte (v. seq. β), adj. [perh. root div-, gleam; Gr. δῖος; Lat. divus, dies], rich (cf.: pecuniosus, beatus, locuples, opulens, opulentus).

  1. I. dīves (class. and freq.; the nom. and acc. of the neutr. plur. do not occur; cf. Neue Formenl. 2, 51, v.
          1. (β) infra; abl. sing. usually divite, e. g. Plaut. Cist. 2, 1, 56; Hor. C. 4, 8, 5; id. Ep. 2, 2, 31; id. A. P. 409; Ov. Am. 1, 10, 53; id. M. 5, 49; Quint. 4, 2, 95; 7, 4, 23 et saep.: diviti, Plin. 3, 1, 3, § 7; 7, 29, 30, § 108): ubi dives blande appellat pauperem, Plaut. Aul. 2, 2, 7; opp. pauper, id. ib. 2, 2, 19; 49; id. Cist. 2, 1, 56; id. Men. 4, 2, 9; id. Poen. 3, 1, 13 et saep.: quem intelligimus divitem? etc., Cic. Par. 6, 1: solos sapientes esse, si mendicissimi, divites, id. Mur. 29 fin.; so opp. mendici, id. Phil. 8, 3, 9 et saep.: Crassus, cum cognomine dives tum copiis, id. Off. 2, 16, 57; cf.: Fufidius Dives agris, dives positis in fenore nummis, Hor. S. 1, 2, 13; id. A. P. 421; so with abl.: pecore et multa tellure, id. Epod. 15, 19: antiquo censu, id. S. 2, 3, 169: Lare, id. ib. 2, 5, 14: amico Hercule, id. ib. 2, 6, 12: auro, Curt. 8, 5, 3; Just. 44, 3, 5; 44, 1, 7; cf. Liv. Praef. § 11: bubus, Ov. M. 15, 12: dote, id. H. 11, 100 et saep.: dives pecoris nivei, Verg. E. 2, 20; so with gen.: opum, id. G. 2, 468; id. A. 1, 14; 2, 22; Ov. F. 3, 570: armenti, id. H. 9, 91: equum pictae vestis et auri, Verg. A. 9, 26: artium, Hor. C. 4, 8, 5 et saep.: dives ab omni armento, Val. Fl. 6, 204.
    1. B. Transf., of things.
      1. 1. Rich, sumptuous, costly, splendid, precious: animus hominis dives, non arca appellari solet, Cic. Par. 6, 1, 44: Capua, Verg. G. 2, 224: Anagnia, id. ib. 7, 684: Achaia, Ov. M. 8, 268: ager, Verg. A. 7, 262: ramus, id. ib. 6, 195: mensae, Hor. S. 2, 4, 87: lingua, id. Ep. 2, 2, 121: vena, id. A. P. 409 et saep.: templum donis dives, Liv. 45, 28: Africa triumphis, Verg. A. 4, 38: Mantua avis, id. id. 10, 201: terra amomo, Ov. M. 10, 307 et saep.: dives opis natura suae, Hor. S. 1, 2, 74.
      2. 2. Abundant, plentiful (poet.): dives copia fiendi, Ov. Trist. 3, 1, 102; cf. stipendia, Liv. 21, 43, 9.

dī-vexo, āre, v. a., to pull or rend asunder, to destroy (very rare).

  1. I. Lit.: neu reliquias sic meas sieris … foede divexarier, Pac. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 106 (Trag. v. 201 Rib.): omnia divexare et diripere, Cic. Phil. 11, 2, 4: agros civium optimorum, id. ib. 13, 9 fin.: meam rem, Plaut. Pers. 5, 2, 4.
  2. II. Trop., to vex, trouble: matrem, Suet. Ner. 34 (perhaps also clientelas, id. Calig. 3, v. Baumg.-Crus. in h. l.).

* dīvexus, a, um, adj. [veho], spread out, Aug. Conf. 10, 34.

Divĭco, ōnis, m., a distinguished Helvetian, a general in the war against Cassius, and ambassador to Caesar, Caes. B. G. 1, 13, 2; 1, 14, 7.

dīvĭdĭa, ae, f. [dividus] (ante-class.; most freq. in Plaut.; not found in Ter.), division; hence trop.,

  1. I. Dissension, discord: ne horum dividiae et discordiae dissipent divitias, Att. ap. Non. 101, 20 (Rib. Trag. Fragm. p. 212; cf.: dissensiones, Non.); cf.: dividiam discordiam, Paul. ex Fest. p. 70, 15.
  2. II. (Like the Gr. μέριμνα, from μερίς, μερίζω, to divide, qs.: affectus animum dividens diverseque trahens; cf. Ter. And. 1, 5, 25; Verg. A. 4, 285.) Care, trouble, disquiet, vexation: dividia ab dividendo dicta, quod divisio distractio est doloris, Varr. L. L. 7, 60 M.: dividias mentis conficit omnis amor, Poëta ap. Fulg. 564, 28: nam quod tibi est Aegre, idem mihi est dividiae, Plaut. Cas. 2, 2, 11; id. Bacch. 4, 6, 1; id. Stich. 1, 1, 19 (with senio, Turp. ap. Non. 96, 23; Rib. Com. Fragm. p. 92); cf. Plaut. Truc. 4, 4, 3: hujus me dividia cogit plus quam est par loqui, Att. ap. Non. 96, 21 (Rib. Trag. Fragm. p. 155): dividia est taedium, Non. ib.

dīvĭdĭcŭla, antiqui dicebant, quae nunc sunt castella, ex quibus a rivo communi aquam quisque in suum fundum ducit, reservoirs, water-works, Paul. ex Fest. p. 70, 12 Müll. [divido].

dī-vĭdo, vīsi, vīsum, 3 (perf. sync. divisse, Hor. S. 2, 3, 169), v. a. [root vidh-, to part, split; Sanscr. vidhyati, to penetrate, whence vidhava; Lat. vidua].

  1. I. To force asunder, part, separate, divide (very freq. and class.; cf.: distribuo, dispertio; findo, scindo, dirimo, divello, separo, sejungo, segrego, secerno).
    1. A. Lit.: Europam Libyamque rapax ubi dividit unda, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 20; and id. N. D. 3, 10: discludere mundum membraque dividere, Lucr. 5, 440; cf.: si omne animal secari ac dividi potest, nullum est eorum individuum, Cic. N. D. 3, 12: crassum aërem, id. Tusc. 1, 19 fin. (with perrumpere); cf. nubila, Hor. C. 1, 34, 6: muros, to break through, Verg. A. 2, 234: marmor cuneis, to split, Plin. 36, 5, 4, § 14; cf.: hunc medium securi, Hor. S. 1, 1, 100: mediam frontem ferro, Verg. A. 9, 751; also simply, insulam, for to divide into two parts, Liv. 24, 6.
      Poet.: vagam caelo volucrem, i. e. to cleave, to shoot, Sil. 2, 90: sol … in partes non aequas dividit orbem, Lucr. 5, 683; so Galliam in partes tres, Caes. B. G. 1, 1: vicum in duas partes flumine, id. ib. 3, 1, 6: civitatem Helvetiam in quatuor pagos, id. ib. 1, 12, 4: populum unum in duas partes, Cic. Rep. 1, 19; cf. Caes. B. G. 7, 32, 5; id. B. C. 1, 35, 3: divisi in factiones, Suet. Ner. 20 et saep.
      1. 2. Transf.
        1. a. For distribuere, to divide among several, to distribute, apportion: praedam, Plaut. Rud. 4, 3, 72: argentum, id. Aul. 2, 2, 3: pecudes et agros, Lucr. 5, 1109; cf. agros, Cic. Rep. 2, 18: agrum viritim, id. Brut. 14, 57; cf.: bona viritim, id. Tusc. 3, 20, 48: munera, vestem, aurum, etc., Suet. Aug. 7 et saep.: nummos in viros, Plaut. Aul. 1, 2, 30: Thracia in Rhoemetalcen inque liberos Cotyis dividitur, Tac. A. 2, 67; cf. id. ib. 3, 38. So of distributing troops in any place: equitatum in omnes partes, Caes. B. G. 6, 43, 4: exercitum omnem passim in civitates, Liv. 28, 2; cf. id. 6, 3 fin.: Romanos in custodiam civitatium, id. 43, 19; cf. id. 37, 45 fin.; cf. also: conjuratos municipatim, Suet. Caes. 14: agros viritim civibus, Cic. Rep. 2, 14; so with dat. (most freq.): agrum sordidissimo cuique, Liv. 1, 47; cf. id. 34, 32; Suet. Caes. 20 et saep.: tabellas toti Italiae, Cic. Sull. 15: praedam militibus, Sall. J. 91, 6: loca praefectis, Liv. 25, 30: duo praedia natis duobus, Hor. S. 2, 3, 169: oscula nulli, id. C. 1, 36, 6 et saep.; cf. in double construction: divisit in singulos milites trecenos aeris, duplex centurionibus, triplex equiti, Liv. 40, 59: inter participes praedam, Plaut. Pers. 5, 1, 5; so, inter se, id. Poen. 3, 5, 30; Nep. Thras. 1 fin.: per populum fumantia (liba), Ov. F. 3, 672; so, agros per veteranos, Suet. Dom. 9: dimidiam partem cum aliquo, Plaut. Aul. 4, 10, 37; so id. Am. 5, 1, 73; id. Stich. 5, 4, 15: praemia mecum, Ov. F. 4, 887.
          Absol.: non divides (with dispertire), Plaut. Aul. 2, 4, 4; so Liv. 44, 45; Ov. M. 13, 102 al.
        2. b. In mercant. lang. like distrahere and divendere, to sell piecemeal, in parcels, to retail, Suet. Caes. 54; id. Ner. 26.
        3. c. In mal. part., Plaut. Aul. 2, 4, 4 Wagner; 7; cf. Petr. 11 Büch.
    2. B. Trop.
      1. 1. In gen.: bona tripartito, Cic. Tusc. 5, 13 fin.: annum ex aequo, Ov. M. 5, 565: horas (bucina), Luc. 2, 689: tempora curarum remissionumque, Tac. Agr. 9: dignitatem ordinum, id. A. 13, 27: et explanare ambigua, Cic. Or. 32 fin.: idem genus universum in species certas partietur et dividet, id. ib. 33, 117; cf. of logical or rhet. division, id. Fin. 2, 9, 28; Quint. 3, 6, 37 et saep.: verba, to divide at the end of the line, Suet. Aug. 87: nos alio mentes, alio divisimus aures, Cat. 62, 15; cf.: animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc, Verg. A. 4, 285.
      2. 2. In partic.
        1. a. Sententiam, polit. t. t., to divide the question, i. e. to take the vote separately upon the several parts of a motion or proposition: divisa sententia est postulante nescio quo, Cic. Mil. 6, 14; id. Fam. 1, 2; Plin. Ep. 8, 14, 15; Sen. Ep. 21; id. Vit. Beat. 3. The expression used in requiring this was DIVIDE, Ascon. Cic. Mil. 6, 14.
        2. b. (Acc. to A. 2. a.) To distribute, apportion: sic belli rationem esse divisam, ut, etc., Caes. B. C. 3, 17, 3: haec temporibus, Ter. And. 3, 1, 18; Just. Praef. § 3: ea (negotia) divisa hoc modo dicebantur, etc., Sall. C. 43, 2.
        3. c. Pregn., to break up, dissolve, destroy = dissolvere: nostrum concentum, Hor. Ep. 1, 14, 31: ira fuit capitalis ut ultima divideret mors, id. S. 1, 7, 13: dividitur ferro regnum, Luc. 1, 109; cf.: dividimus muros, et moenia pandimus urbis, Verg. A. 2, 234.
        4. d. To accompany, i. e. to share upon an instrument a song sung by a voice: grata feminis Imbelli cithara carmina divides, Hor. C. 1, 15, 15.
  2. II. To divide, separate, part from; to remove from (class.).
    1. A. Lit.: flumen Rhenus agrum Helvetium a Germanis dividitflumen Rhodanus provinciam nostram ab Helvetiis dividit, Caes. B. G. 1, 2, 3; 1, 8, 1; 5, 11, 9: Macedoniam a Thessalia, id. B. C. 3, 36, 3: Gallos ab Aquitanis, id. B. G. 1, 1, 2 al.: tota cervice desecta, divisa a corpore capita, Liv. 31, 34, 4: populum distribuit in quinque classes, senioresque a junioribus divisit, Cic. Rep. 2, 22: tam multa illa meo divisast milia lecto, Quantum, etc., Prop. 1, 12, 3; cf.: dextras miseris complexibus, Stat. Th. 3, 166: tuis toto dividor orbe rogis, Ov. Pont. 1, 9, 48: dividor (sc.: ab uxore) haud aliter, quam si mea membra relinquam, Ov. Tr. 1, 3, 73; cf. Prop. 1, 12, 10: (Italiam) Longa procul longis via dividit invia terris, separates, keeps distant, Verg. A. 3, 383; cf. id. ib. 12, 45: discedite a contactu ac dividite turbidos, Tac. A. 1, 43 fin.
    2. B. Trop., to separate, distinguish: legem bonam a mala, Cic. Leg. 1, 16, 44: defensionem (opp. se comitem exitii promittebat), Tac. A. 3, 15.
      1. 2. Transf., for distinguere (II.), to distinguish, decorate, adorn (very rare): qualis gemma micat, fulvum quae dividit aurum, Verg. A. 10, 134: scutulis dividere, Plin. 8, 48, 74, § 196.
        Hence, dīvīsus, a, um, P. a., divided, separated: divisior, Lucr. 4, 962.
        Adv.
          1. (α) dīvīse, distinctly, separately, Gell. 1, 22, 16; 7, 2 fin.; Tert. Carn. Chr. 13.
          2. (β) dīvīsim, separately, Hier. Ep. 100, 14.

* dīvĭdŭĭtas, ātis, f. [dividuus], division, Dig. 35, 2, 80.

* dīvĭdus, a, um, adj. [divido], separated: nosque ut sevorsum dividos leto offeres, Att. ap. Non. 95, 25 (Trag. v. 118 Rib.: separatos, Non.).

dīvĭdŭus, a, um, adj. [divido].

  1. I. Divisible: omne animal et dissolubile et dividuum sit necesse est, Cic. N. D. 3, 12, 29; id. Univ. 7, 19; Col. 12, praef. 8.
  2. II. Divided, separated (mostly poet. and in postAug. prose): dividuom talentum faciam, Plaut. Rud. 5, 3, 53; cf. Ter. Ad. 2, 2, 33: munere, * Hor. Ep. 1, 17, 49: coma, Ov. Am. 1, 5, 10: aqua, id. F. 1, 292: equi amne, id. Am. 2, 488: luna, i. e. a half-moon, Plin. 2, 97, 99, § 215: arbores, with a parted trunk, id. 16, 30, 53, § 122: labor apium, Sen. Ep. 121 fin.: dividuum (me) tenent alter et alter amor, Ov. Am. 2, 10, 10.
    1. B. In the later gramm.: dividuum nomen, quod a duobus vel amplioribus ad singulos habet relationem, vel ad plures in numeros pares distributos, ut uterque, alteruter, quisque, singuli, bini, terni, centeni, Prisc. p. 581 P.

dīvĭgĕna, ae, m., = θεογενής, born of God, Gloss. Lat. Gr.

dīvīnus, a, um, adj. [divus], of or belonging to a deity, divine (class. and very freq.).

  1. I. Prop.: divinae Matris imago, Lucr. 2, 609: numen, id. 1, 154; 4, 1233; Cic. N. D. 1, 9, 22; id. Mil. 30 fin. al.: stirps, Verg. A. 5, 711; Ov. M. 2, 633; cf. semen, id. ib. 1, 78; and, origo, Liv. 1, 15: Pergamum divina moenitum manu, Plaut. Bacch. 4, 9, 2; cf.: non sine ope divina bellum gerere, Caes. B. G. 2, 31, 2; and: quasi divino consilio, Cic. Fam. 13, 4 fin.: stellae divinis animatae mentibus, Cic. Rep. 6, 15: divina studia colere, id. ib. 6, 18: animos hominum esse divinos, i. e., of divine origin, id. Lael. 4, 13; cf.: hoc divinum animal (homo, shortly before: quasi mortalem deum), id. Fin. 2, 13, 40: aliquis instinctus inflatusque, id. Div. 1, 6 fin.; cf.: causa divinior, id. Fin. 5, 11, 33 et saep.: condimenta, enjoyed by the gods, divine, Plaut. Ps. 3, 2, 37: odor (Veneris), Verg. A. 1, 403; cf. decoris, id. ib. 5, 647: ars Palladis, id. ib. 2, 15 et saep.: divinissima dona, i. e., most worthy of a deity, Cic. Leg. 2, 18: re divina facta, i. e., religious exercise, divine worship, sacrifice, etc., Plaut. Am. 3, 3, 13; in this sense res divina is very freq., id. Epid. 2, 3, 11; 3, 3, 34 et saep.; Ter. Eun. 3, 3, 7; id. Hec. 1, 2, 109; Cic. N. D. 3, 18, 47; id. Div. 2, 10; Nep. Hann. 2, 4; Plin. 18, 2, 2, § 7; Suet. Tib. 44 et saep.; less freq. in the plur. divinae res, Plaut. Mil. 3, 1, 81; Cic. Verr. 2, 4, 8; id. Div. 2, 10; Liv. 23, 11.
    In plur. also in gen. for religious affairs, Caes. B. G. 6, 13, 4; 6, 21, 1; Cic. Div. 1, 4 fin.
    Also verba, a form of prayer, Cato R. R. 14, 3: religiones (opp. fides humana), Liv. 9, 9; cf. id. 34, 31.
    1. B. Freq. connected with humanus as a stronger designation for all things, things of every kind, etc. (cf.: di hominesque under deus, I. B. fin.): dedunt se, divina humanaque omnia, Plaut. Am. 1, 1, 102; cf. id. Trin. 2, 4, 78; Liv. 9, 14; Suet. Caes. 84: res, Cic. Lael. 6: jura, id. Rosc. Am. 23 fin.; Caes. B. C. 1, 6 fin.: scelera, Liv. 3, 19; cf. id. 29, 18 fin.: spes, id. 10, 40 et saep. But in the explanation of philosophia by scientia divinarum humanarumque rerum, the term divinae res denotes nature, physics, as distinguished from humanae res, i. e. morals, Cic. Tusc. 5, 3, 7; 4, 26, 57; id. Off. 1, 43, 153; 2, 2, 5; id. Fin. 2, 12, 37; Sen. Ep. 88; 90; Quint. 12, 2, 8; 20 al.; cf. Cic. Or. 34; Quint. 10, 1, 35.
      So too in jurid. lang., divinae res signifies natural laws, in opp. to humanae res, positive laws, Cic. Sest. 42, 91; Just. Inst. 1, 1; Dig. 1, 1, 10.dīvīnum, i, n.,
      1. 1. The deity, τό θεῖον: divina si faverint, God willing, Pall. 1, 1, 2; Juv. 15, 144; Amm. 23, 6; id. 22, 16 fin.
      2. 2. The divine, that which comes from God, nihil est divino divinius, Sen. Ep. 66, 11.
      3. 3. That which is under the sanction of a god; hence: quicquam divini credere alicui; or simply: divini alicui credere, to believe one upon oath (ante-class.): numquam edepol tu mihi divini quicquam creduis, in, etc., Plaut. Am. 2, 2, 40: quid ei divini aut humani aequum est credere? id. Poen. 2, 1, 20: nam mihi divini numquam quisquam creduat, ni, etc., id. Bacch. 3, 3, 99; id. As. 5, 2, 4.
  2. II. Transf.
    1. A. Divinely inspired, prophetic: aliquid praesagiens atque divinum, Cic. Div. 1, 38: animus appropinquante morte multo est divinior, etc., id. ib. 1, 30, 63; cf. id. ib. 1, 28 fin.: cum ille potius divinus fuerit, Nep. Att. 9, 1: divinarum sagacem flammarum, Sil. 3, 344: divini quicquam, Plaut. Am. 2, 2, 40; cf. id. Bacch. 3, 4, 5; also joined to humani, id. As. 5, 2, 4; id. Poen. 2, 20.
      Poet. of poets: vates, Hor. A. P. 400; cf.: divini pectoris carmina, Lucr. 1, 731.
      With gen.: divina futuri Sententia, Hor. A. P. 218: avis imbrium imminentium, id. C. 3, 27, 10.
      Subst.: dīvīnus, i, m., a soothsayer, prophet = vates, Cic. Div. 1, 58; 2, 3; id. Fat. 8; Liv. 1, 36; Hor. S. 1, 6, 114; Vulg. Deut. 18, 11 al.
      In the fem.: dīvīna, ae, a prophetess, Petr. 7, 2.
    2. B. Like caelestis (but far more freq. in prose), godlike, superhuman, admirable, excellent: ex maxime raro genere hominum et paene divino, Cic. Lael. 18: ingenio esse divino, id. Rep. 2, 2: magni cujusdam civis et divini viri, id. ib. 1, 29; cf.: caelestes divinaeque legiones, id. Phil. 5, 11: senatus in supplicatione deneganda, id. Q. Fr. 2, 8: homo in dicendo, id. de Or. 1, 10, 40: homo, Crispus ap. Quint. 8, 5, 17: orator, Quint. 4, 3, 13 et saep.: incredibilis quaedam et divina virtus, Cic. Rep. 3, 3: fides, id. Mil. 33 fin.: admurmuratio senatus, id. Verr. 2, 5, 16: memoria, id. Ac. 2, 1, 2: eloquentia M. Tullii, Quint. 2, 16, 7: facultas eloquendi, id. 10, 1, 81: ille nitor loquendi, id. ib. 83: illa ironia, id. ib. 4, 1, 70: haec in te, Sulpici, divina sunt, Cic. de Or. 1, 29 et saep.
      In the comp.: ratione nihil est in homine divinius, Cic. Fin. 5, 13 fin.; id. Par. 1, 3, 14. Under the empire an epithet often bestowed on the emperors: domus, Phaedr. 5, 8, 38: princeps, Nazar. Pan. Const. Aug. 35, 3; cf. Inscr. Orell. 277; 339: indulgentia, Dig. 1, 4, 3 et saep.
      Adv.: dīvīne.
      1. 1. (Acc. to I.) In a godlike manner, through godlike power: nunc tu divine fac huc assis Sosia, Plaut. Am. 3, 3, 21.
      2. 2. (Acc. to II.)
        1. a. By divine inspiration, prophetically: plura divine praesensa et praedicta reperiri, Cic. Div. 1, 55; id. Att. 10, 4; and in the comp., id. Rep. 2, 5 Mos.
        2. b. In a godlike, superhuman, admirable manner, divinely: divine Plato escam malorum appellat voluptatem, Cic. de Sen. 13, 44; Quint. 1, 6, 18; 11, 1, 62.
          Sup. does not occur.

dīvīnātĭo, ōnis, f. [divino].

  1. I. The faculty of foreseeing, predicting, divination, μαντική (cf.: augurium, auspicium, vaticinium, praesagium, praedictio), Cic. Div. 1, 1; 2, 5, 13; 2, 63, 130; id. N. D. 1, 22, 55; id. Leg. 2, 13, 32; id. Rosc. Am. 34, 96; Nep. Att. 9, 1; 16 fin.: animi, Cic. Fam. 3, 13: mendax, Vulg. Ezech. 13, 7.
  2. II. Jurid. t. t., an examination, as to which of several accusers presenting themselves was the most proper to conduct the accusation. So the title of Cicero’s oration against Caecilius: Divinatio in Caecilium; cf. Ascon. Argum.; Quint. 3, 10, 3; 7, 4, 33; Gell. 2, 4; Cic. Q. Fr. 3, 2, 1; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 3; Suet. Caes. 55.

* dīvīnātor, ōris, m. [divino], a soothsayer, diviner, Firm. Math. 5, 5 fin.

dīvīnātrix, īcis, f. [divinator], she who or that which divines; prophetic, divining.
Adjectively: artes, Tert. Anim. 46: virga, Mart. Cap. 1, § 7.

dīvīne, adv., v. divinus fin.

* dīvīnĭ-pŏtens, entis, adj. [divinus], mighty in divination (with saga), App. M. 9, p. 230, 29.

* dīvīni-scĭens, entis, adj. [divinus], skilled in divination: magia, App. Mag. p. 290, 34.

dīvīnĭtas, ātis, f. [divinus], Godhead, divinity.

  1. I. Prop., Cic. N. D. 1, 13, 34; 14 fin.; id. Div. 2, 11 al.
    Of the deified Romulus, Liv. 1, 15; and of Augustus, Suet. Aug. 97.
  2. II. Transf.
    1. A. The power of divining, divination, Cic. Div. 2, 58; 38; Plin. 2, 58, 59, § 149.
    2. B. Divine quality, divine nature, excellence; of the orator, Cic. de Or. 2, 20, 86 (opp. humanitas); 2, 74; 89; id. Or. 19, 62: (memoriae), Quint. 11, 2, 7; Vulg. Rom. 1, 20.
      In plur.: divinitates splendoresque astrorum, Vitr. 9, 1 med.

dīvīnĭtus, adv. [divinus], from heaven, by divine providence or influence (class.).

  1. I. Prop.: divinitus latae suppetiae, Plaut. Am. 5, 1, 53; cf.: non partum per nos, sed divinitus ad nos delatum, Cic. de Or. 1, 46, 202: Lucr. 2, 180; 5, 199: divinitus accidere, Cic. Part. 23 fin.: velut prodigio divinitus facto, Quint. 1, 10, 47: forte quadam divinitus super ripas Tiberis effusus, Liv. 1, 4, 4: casu quodam an divinitus, Suet. Claud. 13 fin.; cf.: seu forte seu divinitus, Aur. Vict. Vir. Ill. 2: quia sit divinitus illis Ingenium, Verg. G. 1, 415.
  2. II. Transf.
    1. A. By divine communication, by inspiration, prophetically: solus hic homo’st, qui sciat divinitus, Plaut. Curc. 2, 1, 33; Lucr. 1, 736; 5, 52; Cic. Sull. 15, 43; id. de Or. 1, 7, 26; and opp. conjectura, Suet. Caes. 1 fin. Ruhnk.: inspirata, Vulg. 2 Tim. 3, 16.
    2. B. Divinely, admirably, excellently (mostly Ciceronian): quae philosophi divinitus ferunt esse dicta, Cic. de Or. 1, 7, 28: dicta, id. de Or. 3, 1 fin.; 2, 2, 7; cf.: loquitur Pompeius, id. Att. 2, 21 fin.: scripta, id. Fam. 1, 9, 12: ille locus inductus a me, id. Att. 1, 16, 9: meriti homines de me, id. de Sen. 12: corpus humare, Varr. L. L. 5, § 148.

dīvīno, āvi, ātum, 1, v. a. [divinus, II. A.], to foresee, divine; also, to foretell, predict, prophesy (class. cf. vaticino, praedico): non equidem hoc divinavi, Cic. Att. 16, 8 fin.: ut nihil boni divinet animus, Liv. 3, 67; cf.: quod mens sua sponte divinat, id. 26, 41; and: animo non divinante futura, Ov. Tr. 4, 8, 29: immortalitatem alicui, Plin. 7, 55, 56, § 188: permulta collecta sunt ab Antipatro, quae mirabiliter a Socrate divinata sunt, Cic. Div. 1, 54, 123; cf.: divinatae opes, Ov. Nux, 80.
With acc. and inf.: neque ego ea, quae facta sunt, divinabam futura, Cic. Fam. 6, 1, 5; so id. de Sen. 4 fin.; id. Rep. 2, 5; id. Quint. 19; Liv. 4, 2 et saep.
With rel. clause: divinare, quid in castris obvenisset, Liv. 8, 23; so id. 40, 36; 41, 24.
Absol.: Venus faciat eam, ut divinaret, Plaut. Mil. 4, 6, 42; so Ter. Hec. 4, 4, 74; Cic. Div. 1, 3; 5; 6 et saep.; Hor. S. 2, 5, 60; Ov. M. 11, 694; id. Tr. 1, 9, 52 al.: si de exitu divinaret, Nep. Ages. 6, 1: quaestum praestare divinando, Vulg. Act. 16, 16.

dīvīse, adv., v. divido, P. a. fin.

dīvīsĭbĭlis, e, adj. [divido], divisible: anima (with dissolubilis), Tert. Anim. 14: non enim divisibilis et comprehensibilis est Deus, Hilar. in Matt. 9, 7.

dīvīsim, adv., v. divido fin.

dīvīsĭo, ōnis, f. [divido], a division, separation.

  1. I. Lit. (very rare).
    1. A. In gen.: si divisio fieret, Just. 11, 13, 7: animae ac spiritus, Vulg. Hebr. 4, 12.
    2. B. In partic.
      1. 1. I. q. distributio, partition, distribution: agrorum, Tac. A. 1, 10.
        1. b. Concr., an allotment, portion of food, etc., Dig. 30, 122; 33, 1, 23: POPVLO VIRITIM DIVISIONEM DEDIT, Inscr. Mommsen, 73; cf. Inscr. Orell. 3094; 4396.
      2. 2. In mal. part., a violation, dishonoring, acc. to Cic. Fam. 9, 22, 4, and Quint. 8, 3, 46.
      3. 3. Differences, subjects of dispute: diversa, quae divisiones multiplices ingerebant, Amm. 22, 7, 3.
  2. II. Trop., logical or rhetorical division (freq. in Cic. and Quint.), Cic. N. D. 3, 3; id. Off. 3, 2, 9; id. Ac. 2, 31, 99; Quint. 7, 1, 1; 5, 10, 63; 2 cap. 6: De divisione, etc.

dīvīsor, ōris, m. [divido].

  1. * I. A divider: divisor et disterminator mundi (axis), Ap. de Mundo, p. 57.
    Esp., arithm. t. t., a divisor, Boëth. Geom. 1, p. 1529 al.
    More freq.,
  2. II. A distributer.
    1. A. In gen.: Italiae, Cic. Phil. 11, 6, 13; 5, 7, 20: regni inter filios, Eutr. 4, 11.
    2. B. In partic.
      1. 1. One who superintended the legal distributions to the tribes, Ps. Ascon. ad Cic. Verr. 1, 8, 22, p. 136 Bait.
      2. 2. A person hired by a candidate to bribe the electors, by distributing money among them (persons regarded as infamous), Q. Cic. Petit. Cons. 14, 57; Cic. Planc. 19, 48; Cornel. Fragm. 1 (18, p. 450 ed. Orell.); id. Mur. 26 fin.; id. Verr. 1, 8, 22; 2, 4, 20, § 45; id. Har. Resp. 20, 42; id. de Or. 2, 63 fin.; Suet. Aug. 3; cf. Smith’s Antiq. p. 46, b.
    3. C. A judge (late Lat.), Vulg. Luc. 12, 14.

dīvīsūra, ae, f. [divido].
Prop.,

  1. I. a division.
    Concr., the fork of a tree, Plin. 16, 30, 53, § 122.
    In plur., Plin. 25, 13, 106, § 167; 25, 5, 21, § 48.
  2. II. A cut, incision, e. g. in bleeding a person, Cael. Aur. Acut. 3, 4, 27; id. Tard. 2, 12, 146 sq.; in trees: laterum, Pall. 11, 12, 7.

1. dīvīsus, a, um, Part. and P. a., from divido.

2. dīvīsus, ūs, m. [divido], a division, apportionment (very rare, and only in the dat.): quanta Macedonia esset, quam divisui facilis, how easily divided, Liv. 45, 30, 2; id. 33, 46 fin.; 1, 54 fin.; Gell. 20, 1, 40 (but in Liv. 4, 56, 6, the right reading is divisa).

* dīvĭtātĭo, ōnis, f. [dives], an enriching: genus divitationis, Petr. 117.

Divitenses, ium, m., the inhabitants of the town Divitia (the mod. Deutz), opposite to Cologne, Amm. 26, 7; 27, 1; Inscr. Orell. 1085 and 1086.

dīvĭtĭa, ae, f., v. divitiae init.

Divitiăcus, i, m.

  1. I. The brother of Dumnorix, chief of the Aedui at the period of the Gallic war, and in alliance with the Romans, Caes. B. G. 1, 3; 18 sq.; 31 sq. al.
  2. II. Chief of the Suessiones, Caes. B. G. 2, 4.

dīvĭtĭae, ārum (sing. acc. divitiam, Att. ap. Non. 475, 24), f. [dives], riches, wealth (cf.: opes, facultates, bona, fortunae, copiae, vis).

  1. I. Lit., Plaut. Bacch. 2, 3, 99; id. Capt. 2, 2, 31; Cic. Lael. 6 (twice); id. Rep. 1, 34; 3, 14; Hor. C. 2, 3, 20; id. S. 2, 2, 101; id. Ep. 1, 4, 7 et saep.
    Prov.: superare Crassum divitiis, to be richer than Crassus, i. e. to be very rich, very fortunate, Cic. Att. 1, 4 fin.
    1. B. Transf.: templum inclutum divitiis, i. e. for its rich and costly presents, Liv. 26, 11; cf.: demite divitias, i. e. rich, costly ornaments, Ov. F. 4, 136: Palmyra urbs nobilis situ, divitiis soli, etc., richness, fertility, Plin. 5, 25, 21, § 88; cf. Ov. F. 1, 690.
  2. II. Trop., richness, copiousness, affluence (very rarely): in oratione Crassi divitias atque ornamenta ejus ingenii perspexi (perhaps alluding to the wealth of Crassus), Cic. de Or. 1, 35, 161: quem tu per jocum divitias orationis habere dicis, id. Fam. 4, 4, 1; cf. verborum (with ubertas), Quint. 10, 1, 13.

II. dīs, neutr. dite (mostly poet.; in prose very rare before the Aug. per.): dis quidem esses, Ter. Ad. 5, 1, 8: dite solum, Val. Fl. 2, 296: hujus ditis aedes, Ter. Ad. 4, 2, 42; so, ditis domus, Hor. Epod. 2, 65: diti placitura magistro, Tib. 2, 5, 35: ditem hostem, Liv. 9, 40: ditem, Ter. Heaut. 3, 3, 48; id. Phorm. 4, 3, 48; Suet. Galb. 3: diti de pectore, Lucr. 1, 414: in diti domo, Liv. 42, 34, 3: patre diti, Nep. Att. 1, 2: quam estis maxume potentes, dites, fortunati, etc., Ter. Ad. 3, 4, 57; so, dites, Tib. 1, 1, 78; 3, 6, 13; Hor. C. 1, 7, 9; Sil. 3, 673: Persarum campi, Curt. 3, 25, 10: terrae, Tac. A. 4, 55: delubra ditia donis, Ov. M. 2, 77; so, opulenta ac ditia stipendia, Liv. 21, 43: pectora ditum, Sen. Herc. Oet. 649; for which: regem ditium Mycenarum, Aus. Grat. Act. 59: ditibus indulgent epulis, Stat. Th. 5, 187: ditibus promissis, Sil. 3, 512.

      1. b. Comp.
        1. (α) dīvĭ-tior (most freq. in prose and poetry, except Hor., v. seq. β), Plaut. Aul. 5, 2; id. Ps. 5, 2, 24; Ter. Ph. 1, 1, 8; Lucr. 5, 1114; Cic. Rep. 1, 17, 28; 1, 32; id. Lael. 16, 58; id. de Or. 3, 48, 185; id. Par. 6, 3, 49; Ov. H. 16, 34; id. M. 6, 452 al.
        2. (β) dītior, Liv. Praef. § 11; Hor. S. 1, 1, 40; 1, 5, 91; 1, 9, 51; 2, 7, 52; Sil. 13, 684; Stat. Th. 3, 481; Gell. 4, 1, 1.
      2. c. Sup.
        1. (α) dīvĭtissi-mus (good prose), Cic. Off. 2, 17; id. Div. 1, 36; id. Par. 6, 2, 48; Nep. Alcib. 2; id. Phoc. 1, 2; Sen. Contr. 2, 9, 7; Curt. 4, 4, 24.
        2. (β) dītissimus (mostly poet. and in post-Aug. prose), Verg. G. 2, 136; id. A. 1, 343; 7, 537; 9, 360; 10, 563; Ov. M. 5, 129; Val. Fl. 5, 123; Sil. 3, 397; Aus. Epigr. 54 (twice); * Caes. B. G. 1, 2, 1; Nep. Alcib. 2, 1; Liv. 9, 31; 17, 14; 10, 46; Suet. Ner. 9.
          Adv.: dītĭus, more richly or splendidly (post-Aug. and very rare): ditius habitare, Stat. S. 1, 5, 31.
          Sup.: ditissime domos exornare, App. de Deo Socr. p. 54, 14.

dīvĭto, āre, v. dito init.

Dīvŏdūrum, i, n., a city of the Mediomatrici in Gallia Belgica, the modern Metz, Tac. H. 1, 63; cf. Amm. 15, 11, 9; 17, 1, 2.

* dī-volvo, ĕre, v. a.
Lit., to roll to and fro.
Trop., to ponder: multa secum, Amm. 26, 4, 3.

Dīvŏna, ae, f., a city in the neighborhood of Bordeaux, with a clear spring, now Cahors, Aus. Urb. 14, 32.

dīvorto, dīvorsus, etc., v. diver-.

dīvortĭum (‡ divertium, Inscr. Orell. 4859), ii, n. [diverto], a separation.

  1. I. In gen.: ubi illud quod volo habebo ab illo, facile invenio, quomodo divortium et discordiam inter nos parem, Plaut. Truc. 2, 4, 66 sq. (with a play on II. 1 infra): neutrubi habebo stabile stabulum, siquid divorti fuat, id. Aul. 2, 2, 56.
  2. II. Esp.
      1. 1. A divorce, dissolution of marriage (by consent; opp. repudium, compulsory divorce by either party; cf. Dig. 24, 2, 2, § 1); orig. used only of the wife: uxori sit reddunda dos divortio, Plaut. Stich. 2, 1, 48; Cic. de Or. 3, 40; id. Clu. 5, 14; Plaut. Mil. 4, 4, 31; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 7; but afterwards in gen., Cic. Att. 12, 52, 2: et Lentulum cum Metella certe fecisse divortium, id. ib. 13, 7, 1; id. Phil. 2, 28, 69; id. de Or. 1, 40, 183; id. Top. 4, 19; id. Clu. 67; Quint. 7, 4, 11; Suet. Caes. 6 et saep.
      2. 2. Concr., a point of separation, place where a road divides, a fork in a road, Verg. A. 9, 379; cf. itinerum, Liv. 44, 2, 7: artissimo inter Europam Asiamque divortio Byzantium posuere Graeci, Tac. A. 12, 63.
        So, aquarum, i. e. a summit whence the streams run different ways, a water-shed, Cic. Att. 5, 20, 3; id. Fam. 2, 10, 2; Liv. 38, 45, 3.
  3. III. Trop.
      1. 1. Ex communi sapientium jugo sunt doctrinarum facta divortia, etc., divisions, varieties, Cic. de Or. 3, 19, 69.
      2. 2. Veris et hiemis, the time at which winter ends and spring begins, Col. 4, 27, 1.
      3. 3. Alta divortia riparum, lofty opposite banks, Amm. 15, 4, 3.
      4. 4. Tanto rerum divortio, opposition, inconsistency, Ap. de Mundo, p. 66, 9: anima nullum init cum sua unitate divortium, Macr. Somn. Scip. 1, 6, 9.

dīvulgātĭo, ōnis, f. [divulgo], a publishing, spreading abroad (late Lat.): litteraturae, Tert. Test. Anim. 5.

dīvulgo, āvi, ātum, 1, v. a., to spread among the people, to make common, publish, divulge (rare but class.; cf.: publico, vulgo, pervulgo, pervagor): librum, Cic. Att. 12, 40; 13, 21, 4; id. Or. 31 fin.; cf. seria, id. Phil. 2, 4: consilium Domitii, * Caes. B. C. 1, 20, 1: chirographa omnium, Suet. Calig. 24: versiculos, id. ib. 8: omnem mimum, id. Oth. 3 fin. et saep.: rem sermonibus, Cic. Font. 5, 10; cf.: aliquid turpi fama, Tac. A. 12, 49: opinionem tam gloriosae expeditionis, Just. 42, 2, 11; cf.: hanc opinionem in Macedoniam, id. 12, 5, 5.
With acc. and inf.: non est divulgandum de te jam esse perfectum, Cic. Fam. 6, 12, 3; cf. Suet. Claud. 39 fin.

  1. B. Transf., to make common: cujus primum tempus aetatis palam fuisset ad omnium libidines divulgatum, lowered or degraded to, Cic. Post. Red. ap. Sen. 5, 11.
    Hence, dīvul-gātus, a, um, P. a., widespread: alicujus divulgata gloria, Lucr. 6, 8: divulgata veris ante habere, Tac. A. 4, 11: Afer divulgato ingenio, id. ib. 4, 52: magistratus levissimus et divulgatissimus (sc. praeturae), i. e. most common, Cic. Fam. 10, 26, 2.
    Comp. and adv. do not occur.

dīvulsĭo, ōnis, f. [divello], a tearing asunder, separating, Hier. Ep. 117, no. 3; id. ib. 47: prima familiarum, Sen. Ep. 99, 15.

dīvulsus, a, um, Part., from divello.

dīvum, i, n., v. divus, B.